banner

تۆ له‌ ژووره‌وه‌ نیت. تكایه‌ بچۆژووره‌وه‌ یان خۆت تۆمار بكه‌.


(په‌ڕه‌ی 5 له‌ 10)

نازناو:  وشه‌ی تێپه‌ڕبوون:  چوونه‌ژووره‌وه‌  |  به‌ ئه‌ندامبوون

یانه‌ی گوڵی سوور » داواكاری ئه‌نـــدامان » پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

RSS ی بابه‌ت

په‌یام [ 61 بۆ 75 له‌ 138 ]

61

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

له بيرجوونه وه:
زاناى ئه لمانى هيرمان ئينجهاوس(Ebbinghaus) له بيشه وه ى زانايانى ده روونناسى ئه زمار ئه كرى كه كرنكى داوه به ليكولينه وه ى كردارى له بيرجونه وه و كومه ليك تاقيكردنه وه ى له سه ر خوى و مناله كانى و كومه ليك خه لكى تر كرد ،هه روه ك تاقيكردنه وه ى وشه ى بي مانا كه بينى زور زوو له بيرجونه وه رووده دات له كاتى بروفه دا وه بوشى ده ركه وت كه له بيرجوونه وه هه ركيز ناكاته خالى سفر به لكو به هيليكى راست كه م ده كات به لام نابى به شفر له كه سى ئاسايدا.

وه كو بيناسه بو له بيرجوونه وه:........
مه به ست له بيرجوونه وه ئه وه يه كه له كاتى بيويست دا نه توانين ئه و زانيارى ز شتانه ى كه بيويستمانه بييانهينيته وه يادى خومان و كارو جالاكيه كانى خومانى بى جيبه جى بكه ين.
يان:
له بيرجوونه وه لايه نى خرابى بيرهاتنه وه يه يان سه رنه كه وتن له تواناى بيركه وتنه وه ى هه نديك له ئه زموونه كان كه بيشتر فيرى بووين.

تيوره كانى له بيرجوونه وه:.........
1-تيورى بشتكوى خستن و بووكانه وه(نظرية الاهمال والضمور):
ئه م تيوره به كونترين تيوره كانى له بيرجوونه وه داده نريت و له كه ل بوجونه كه ى ئيبنجاوس دا يه كده كريته وه كه له و برواي
ه دا بوو كه زانيارى و شته هه ست بيكراوه كانى ناو كوئه ندامى يادكردنه وه روز له دواى روز به بيى كات به ره و لاوازى و نه مان و بوكانه وه ده رون تا رادايه ك ئه م تيوره راستيه كه ى بيكاوه جونكه زانياريه كانى ئيمه كه وه رى ده كرين زوو زوو بيداويستى به بيداجونه وه و ده مه زه رد كردن هه يه تا له بير نه جنه وه ،له كه ل ئه وه ش دا هه ندى زانيارى هه يه كه فيرى ده بين و ماوه يه كى زور به كاريان ناهينين.
2-تيورى تيكه ل و بيكه ل بوون و ريكه كرتن(نظرية لاتداخل والتعطيل):
به بوجوونى لايه نكرنى ئه م تيوره مروف بويه شتى له بير ده جيته وه ،جونكه زانيارى كون و نوى تيكه ل به يه كتر ده بن و هه ردوكيان ده بن به به ربه ست و ريكر بو ئه وى تريان،له به ر ئه وه زانايان بيشنيارى ئه وه ده كه ن كه دوو بابه تى جوونيه ك به دواى يه ك دا نه خوينيرن تا تيكه ل بوون له نيوانيان روو نه دات.

3-تيورى كب و خه فه كردن(نظرية الكبت):
به بوجونى فرويد سه رجاوه و هوكارى سه ره كى له بيرجوونه وه خه فه و كب كردنى ئه و روداو كاره سات و وروزينه رانه يه كه به ئازارو ناخوشن و هه ست و سوزو كه رامه تى مروف بريندار ده كه ن ،واته له ريكه ى كب كردن و جه سباندنه وه ئه و رووداو به سه رهات و وروزينه رانه له بوارى هه ستيه وه بو بوارى نه ستى ده كه رينه وه و ئه و كه سه له و ئازارة ناخوشيه رزكار ده كه ن ،كه واته به بيى ئه م تيوره شتيك نييه به ناوى له بيرجونه وه به لكو بريتييه له دوورخستنه وه ى شته به ئازارو ناخوشه كان عه مباركردنيان له نه ستدا.

4-تيورى سرينه وه(نظرية الامحاء):
به بيى ئه م تيوره ئه كه ر مروف تووشى شتيك ببيت دواى ئه وه ى بارودوخيكى تايبه ى و نائاساى رووبدات ،ئه وا زور اه شته وه ركيراوه فيربووانه له بيرده جنه وه،
بارودوخه كانيش ئه مانه ن:
أ-ريكه كرتن له مزينى بروتين.
ب-روداة كاره ساتى ده رونى و جه سته يى.
ج-زيان كه ياندن به ميشك.

هوكاره كانى له بيرجوونه وه:........
1-كرنكى نه دان به بابه ته كه.
2-كرنكى نه دان به بيركه وتنه وه.
3-كرنكى نه دان به به يره و بروكرام.
4-كرنكى نه دان به وه رزش.
5-ترسان.
6-شله زان.
7-رارايى.
8-ماندبوون.
9-شيوازى خواردن.

بيرهاتنه وه

*بروفيسور دكتور فيصل محمد خيرالزراد :بيناسه ى كردووه به وه ى:
ئه و كرده هوشيه به رزه يه كه مروف ده توانيت به هويه وه خه زنى ئه نجامه كان و شوينه واره هه ستيه كان بكات له كه ل جيهانى ده ره وه له جوارجيوه ى زيانى روزانه ى دا له كاتى له دايك بوونيه وه تا كيان به خشينى،كه ئه مه ش يه كيكه له كرده هوشيه كان لاى مروف.

*بوروهلجارد:توانستيكه بو باراستن و كيرانه وه ى ئه زموونه كانى رابردوو يان توانايه بو بيرهاتنه وه.

*ريتشر:توانستى بونه وه ريكى زيندووه بو راست كردنه وه ى ره وشتى باش سود وه ركرتن له ئه زمموونى رابردوو به لام جياوازيه ك هه يه ئه وه يه بيرهاتنه وه ناتوانريت دابنيرت به وه ى توانايه كى ته نيايه و تاكه به لكو دائه نرى به زنجيره يه ك جالاكى زانينى.

*مايلكبست:بيرهاتنه وه توانايه بو به ستنه وه ى نيوان باراستن و كيرانه وه ى ئه زموون.

*هنتز:جالاكى بيركه وتنه وه يه كه به ستراوه به وشه ى بيرهاتنه وه وه زماره يه كى زوره له جالاكى و كردارى به يوه ندى داره بيكه وه.

*هزرو ئه وانى تر:
كرداريكى بيره وه رى يه هونراوه ته وه له سىَ كرداردا:
1-بولين كردنى زانيارى.
2-توانا بو هه لكرتن و عه مباركردنى زانياى.
3-توانا بو كيرانه وه و ناسينه وه و بانككردن.

*ياد وه كو هه موو ديارده يه كى ده روونى دوو رووى هه يه:
رووى ناوه وه كه به هه لهيجنان ئه خريته روو، له كه ل رووى ده ره وه كه ديارو ئاشكرايه.
وه كو يادكاريه كانمان كه له شيوه ى خه ياليكى كه ش دا دينه وه يادمان و ئه توانين بو كه سانى ترى باس بكه ين به لام ئه م باس كردنه به ياد هاتنه وه يه و ته نيا رووى ده ره وه بيرهاتنه وه يه.

*بيرهاتنه وه به سىَ فواغ دا تيبه ر ده بيت:
1-قوناغى وه ركرتن:وه ركرتنى زانيارييه كان له شيوه ى هيماو شفره دا.
2-قوناغى غه زن كردن:زانيارييه كان له شيوه ى شه بوله كاره باييه كان بيويستيان به ريكخستن و به هيما كردن هه يه.
3-قوناغى كيرانه وه (باراستن و عه مباركردن):كيرانه وه له وه ركرتن و غه زن كردن دا.

*جوره كانى بيركردنه وه:
به بيى ليكولينه وه تازه كان سىَ جور بيرهاتنه وه هه يه:
1-بيرهاتنه وه ى هه ستى (sensory memory):بو جه ند ساتيك زانيارييه كان هه لده كريت.
2-بيرهاتنه وه ى ماوه كورت(short term memory):زانيارييه كان بو ماوه يه كى كورت هه لده كريت.
3-بيرهاتنه وه ى دريز ماوه(long term memory):باريزكارى له بريكى زور له زانيارى ده كات ، له م ماوه يه دا كه مترين هاتنه ناوه وه قبول ده كات له ناو بيرهاتنه وه ى ماوه كورت كه هه ن وه له و زانياريانه ى كه بى كه لكن خوى رزكار ده كات بلانه نانيه كانى ده كريته وه له كه ل به دواداجونى رووداوه كان.

*زانايان بولينيان بو به شه كانى بيرهاتنه وه ى ماوه كورت و دريز داناوه كه ئه مانه يه:
1-بيرهاتنه وه ى بينينى.
2-بيرهاتنه وه ى بيستنى.
3-بيرهاتنه وه ى له به ركردن.
4-بيرهاتنه وه ى به رجه سته.
5-بيرهاتنه وه ى جووله ى .
6-بيرهاتنه وه ى ماناى وشه كان(كوكردنى بيته كان)
\



زانايان ئاموزكاريمان ده كه ن بو باش كردنى كردارى بيرهاتنه وه و رزكاربوون له له بيرجونه وه.
دوو جور هوكار هه ن بو ئه م مه به سته كه (خودى و بابه تى )ده كرنه وه:
يه كه م:خودى:
1.لايه نى رووحى.
2.ئاسووده يى ويزدان.
3.كاركردن بو دروست بوونى بالنه رى زانينى تازه و فيربوونى.
4.بروا به خوبوون.
5.وازنه هيان له بابه تيك بيش تينه كه شتن.
6.زماردنى زماره كان به بيجه وانه وه.
7.دووركه وتنه وه له قسه ى خراب و جنيو.
8.به ئاكايى و وريايى.
9.وازهينان له هه لجوونه خرابه كان وه ك ترس و تووره بوون و بيتاقه تى و هه لجوونى توند.
10.له كاتى خويندن دا سه ره تا بزانه به كشتى ئه و شته ى ئه يخوينيت يان فيرى ئه بيت جييه دواتر بجو ورده كاريه كانه وه.

دووه م:بابه تى:
1.بيداجونه وه و بيرخستنه وه ى ماوه يى به تيورى و براكتيكى.
2.به له نه كردن له بيرهاتنه وه دا.
3.له به ر نه كردنى بابه ته كه به يه ك روز.
4.ريكرى له جوونه ناوه وه ى فيربوون و ئه زموونه كانى تر.
5.مونولوج له سه ر بابه ته كه.
6.دابه ش كردنى بابه ته كان و دانانى بشوو له نيوان ماوه يه ك بو ماوه يه كى تر.
7.بشت به ستن به زياتر له يه ك هه ست.
8.دانانى ياده وه رى به بيى كات و شوين به جوريك كه له هه مان كات و شوين دا بيرتكه ويته وه.
9.واى دابنى خو ئاماده كردنت بو جارى كوتايه بيش تاقى كردنه وه.

ترسان له تاقيكردنه وه كان
ناكه يت به يادكردنه وه يه كى به رهه مهين تا فير نه بيت جون فير ئه بي.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

62

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

كروموسوم

تیمێكی‌ توێژه‌ره‌وه‌ی‌ ئه‌مریكی‌ كرۆمۆسۆمێكیان دۆزیوه‌ته‌وه‌، كه‌ مه‌ترسی‌ تووشبوون به‌نه‌خۆشی‌ دڵ‌و خوێنبه‌ر‌و خوێنهێنه‌ره‌كان كه‌مده‌كاته‌وه‌، ئه‌و تیمه‌ گه‌یشتوونه‌ته‌ ئه‌و ڕاستییه‌ی‌، ئه‌و كه‌سانه‌ی‌ گرووپی‌ خوێنه‌كه‌یان له‌جۆری‌ (O)یه‌ كرۆمۆسۆمێكیان هه‌یه‌، كه‌ له‌كه‌سانی‌ دیكه‌ كه‌متر تووشی‌ جه‌ڵته‌ی‌ دڵ‌و گیرانی‌ خوێنبه‌ر‌و خوێنهێنه‌ره‌كان ده‌بنه‌وه‌.

توێژه‌ر (مرداش ڕیلی‌) پرۆفیسۆری‌ یاریده‌ده‌ر له‌په‌یمانگه‌ی‌ پزیشكی‌ دڵ‌و خوێنبه‌ر‌و خوێنهێنه‌ره‌كان له‌زانكۆی‌ پنسلڤانیا ڕیگه‌یاند، تیمه‌كه‌یان ئاشكرایكردووه‌ هه‌ندێك كرۆمۆسۆم هه‌ن وا له‌مرۆڤ ده‌كه‌ن، تووشی‌ گیران‌و ته‌سكبوونه‌وه‌ی‌ خوێنبه‌ر‌و خوێنهێنه‌ره‌كان ببن‌و ڕووبه‌ڕووی‌ جه‌ڵته‌ی‌ دڵ ببنه‌وه‌، به‌ڵام له‌نێوان زۆربه‌ی‌ كرۆمۆسۆمه‌كاندا كه‌ دڵ له‌جه‌ڵته‌‌و گیرانی‌ خوێنبه‌ر‌و خوێنهێنه‌ره‌كان ده‌پارێزێت، ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ گرووپی‌ خوێنه‌كه‌یان له‌جۆری‌ (O)ه‌.

ڕیلی‌ ڕوونیشیكرده‌وه‌، له‌گه‌ڵ تیمه‌كه‌دا توێژینه‌وه‌یان له‌سه‌ر هه‌ندێك كرۆمۆسۆم كردووه‌، كه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌كاری‌ دڵ‌و خوێنبه‌ر‌و خوێنهێنه‌ره‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌، دوای ده‌ستنیشانكردنی‌ هه‌زاران حاڵه‌ت، توێژینه‌وه‌كه‌ ناوێكی‌ نوێی‌ بۆ كرۆمۆسۆمه‌كه‌ ده‌ستنیشانكردووه‌ به‌ناوی‌ (A.D.M.T.S7)، كه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌زۆربوونی‌ مه‌ترسی‌ گیرانی‌ ده‌ماری‌ تاجی‌.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

63

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

بیرکاری

1
هاوكێشه‌یه‌كی بیركاری سه‌رسورهێنه‌ر كه‌ زاناكانی سه‌رسام كردووه‌



له‌ زانستی بیركادی دا هه‌ندێ‌ جار هه‌ندێ‌ هاوكێشه‌ به‌ هه‌له‌ ئه‌نجامه‌كه‌ی ده‌رده‌كه‌وێت و تا ئیستاش زاناكان هه‌له‌ی ئه‌م هاوكێشه‌ی خواره‌وه‌ نازانن، من به‌ شێوه‌یه‌كی زۆر ساده‌ هاوێشه‌كه‌تان بۆ باس ده‌كه‌م:
سێ‌ كه‌س ده‌چن له‌ دوكانێك مسه‌جه‌لێك بكرن، خاوه‌ن دووكانه‌كه‌ له‌وێ نیه‌ و منداڵێك له‌وێیه‌ كه‌ كوڕی خاوه‌ن دوكانه‌كه‌یه‌، سێ‌ كه‌سه‌كه‌ ده‌ڵێن ئه‌م مسه‌جه‌له‌ به‌ چه‌نده‌؟ منداڵه‌كه‌ش ده‌ڵێ‌ 30 دۆلار، بۆیه‌ ئه‌وان هه‌ر یه‌كی 10 دۆلار ده‌ده‌ن، كه‌ كۆی گشتی ده‌كاته‌ 30 دۆلار،
واتا 3x10=30 دۆلار.

كه‌ خاوه‌ن دوكانه‌كه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ به‌ منداڵه‌كه‌ ده‌لێ‌ ئه‌م مسه‌جه‌له‌ی فرۆشتوتت به‌ 25 دۆلاره‌ بۆیه‌ بڕۆ ئه‌م 5 دۆلاره‌یان بده‌وه‌، منداڵه‌كه‌ زۆر هه‌ره‌پاسه‌ بۆیه‌ له‌ 5 دۆلاره‌كه‌ دوو دۆلار بۆخۆی ده‌بات و 3 دۆلاریان ده‌داته‌وه‌ واتا یه‌كی 1 دۆلار ده‌داته‌وه‌ سێ‌ كه‌سه‌كه‌، واتا ئیستا سێ‌ كه‌سه‌كه‌ یه‌كی 10 دۆلاریان دابوو و یه‌كی 1 دۆلاریان وه‌رگرته‌وه‌ واتا ئێستا یه‌كی 9 دۆلاریان داوه‌و و 2 دۆلاریش لای منداڵه‌كه‌یی.
واتا 3x 9 = 27 دۆلار
2 دۆلاریش لای كوره‌كه‌یه‌ واتا بووه‌ 29 دۆلار ئه‌ی كوا دۆلاره‌كه‌ی تر ؟؟ !!

2
تاقیكردنه‌وه‌ی ئاشنابوونی (بیركاری) بۆچی كرا ؟
تاقیكردنه‌وه‌ی ئاشنابوون :

رۆژی سێشه‌ممه‌ 29 /3/ 2011 تاقیكردنه‌وه‌ی ئاشنابوون بۆ مادده‌ گۆڕاوه‌كانی دوانزه‌هه‌می ئاماده‌یی كرا، ئه‌مه‌ش وه‌ك له‌ناوه‌كه‌یه‌وه‌ دیاره‌ بۆ ئاشنابوونی قوتابی بوو به‌ پڕۆگرامی نوێی خوێندن و چۆنێتی هاتنه‌وه‌ی پرسیاره‌كان و شاره‌زابوونی قوتابی لیێ، ئه‌م تاقیكردنه‌وه‌یه‌ بۆ جێهێشتنی پڕۆگرامه‌ كۆنه‌كه‌و نزیكبوونه‌وه‌ له‌ پڕۆگرامه‌ تازه‌كه‌بوو، سه‌ره‌ڕای هه‌موو تێبینییه‌كان له‌سه‌ری، به‌ڵام تاقیكردنه‌وه‌ی ئاشنابوونه‌كه‌ چۆنێتی هاتنه‌وه‌ی پرسیاره‌كانی روونكرده‌وه‌و سه‌رنجی قوتابیانی بۆ لای راكێشا، ئه‌مه‌ش ئه‌و هه‌نگاوه‌ گرنگه‌ بوو كه‌ قوتابیان بۆ تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتایی ساڵ پێویستیان پێی بوو.

تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتایی ساڵ (بیركاری) :

ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕوان ده‌كرا له‌تاقیكردنه‌وه‌ی بیركاری پۆلی دوانزه‌هه‌می زانستی پڕۆگرامی نوێ كه‌ پرسیاره‌كانی تاڕاده‌یه‌ك ئاسان بێته‌وه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی یه‌كه‌م ساڵی  پراكتیزه‌كردنی پڕۆگرامه‌ نوێكه‌یه‌ به‌دیهات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی چاوه‌ڕوان نه‌كراو بوو ئه‌وه‌ بوو كه‌ پرسیاره‌كانی كۆتایی ساڵ له‌ پڕۆگرامی نوێ وه‌ك پڕۆگرامه‌ كۆنه‌كه‌ بێته‌وه‌و به‌وه‌ش پێشبینی ده‌ركه‌وتنی كاریگه‌ریی خراپی له‌سه‌ر قوتابی لێده‌كرێت.

پێم سه‌یره‌ تاقیكردنه‌وه‌ی ئاشنابوون به‌جۆرێك بێت نزیكتربێت له‌ پڕۆگرامه‌ تازه‌كه‌وه‌و تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتایی ساڵ بێ گوێدانه‌ ئاشنابوونه‌كه‌ له‌سه‌ر شێوازی پڕۆگرامه‌ كۆنه‌كه‌بێت، ئه‌و كه‌سانه‌ی كه‌ رۆڵیان هه‌یه‌ له‌دانانی پرسیاره‌كاندا ده‌بووایه‌ یان پرسیاری كۆتایی ساڵیان نزیك له‌ ئاشنابوونه‌كه‌ دابنایه‌، یان نه‌یانهێشتایه‌ تاقیكردنه‌وه‌ی ئاشنابوون بكرێت بۆ ئه‌وه‌ی سه‌ر له‌ قوتابی نه‌شێوێنێت.

هه‌ندێك بابه‌تی نوێ په‌راوێز خراون :

جگه‌ له‌دووری پرسیاره‌كانی كۆتایی ساڵ و ئاشنابوونه‌كه‌ ، له‌ كۆتایی ساڵدا زۆر بابه‌ت هه‌بوون ده‌بوو پرسیاریان لێبێته‌وه‌، له‌وانه‌ وێنه‌و پرسیار له‌سه‌ری بدرێت، یان جێگۆڕكێی نه‌خشه‌كان و بڕگه‌ قوچه‌كییه‌كان كه‌ له‌خاڵی بنه‌ڕه‌تدانین، به‌ڵام به‌ته‌واوی په‌راوێزخراون.

هاتنه‌ پێشه‌وه‌ی رۆژی تاقیكردنه‌وه‌ی بیركاری هه‌نگاوێكی باش بوو :

له‌ساڵانی پێشوودا تاقیكردنه‌وه‌ی بیركاری له‌ رۆژی كۆتایی تاقیكردنه‌وه‌كاندا ده‌كرا، به‌ڵام ئه‌مساڵ كه‌وته‌ پێش دوو تاقیكردنه‌وه‌ی تر، ئه‌مه‌ش به‌بڕوای من و زۆرێك له‌ مامۆستایان و قوتابیان باشترین خزمه‌ت بووه‌ به‌ قوتابیان، چونكه‌ وه‌ك ده‌وترێت بیركاری بابه‌تێكی وردو گرنگه‌و پێویستی به‌ كه‌شێكی ده‌روونی باش هه‌یه‌، ئه‌گه‌ر له‌ رۆژی كۆتاییدا بێت كه‌ قوتابی زۆر ماندووبووه‌، ره‌نگه‌ نه‌توانێت نمره‌ی پێویست له‌بابه‌تێكی گران و وردی وه‌ك بیركاری به‌ده‌ست بێنێت، ئه‌مه‌ مانای وانییه‌ بابه‌ته‌كانی تر پێویستیان به‌ كه‌شی ده‌روونی ئارام نییه‌و ئاساییه‌ بخرێنه‌ كۆتاییه‌وه‌، به‌ڵام بیركاری هه‌م قوتابیان به‌ شێوه‌یه‌كی گشتی لێی خراپن و هه‌م پێویستی به‌ كه‌شێكی خوێندنی واهه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ نیمانه‌.

مه‌نهه‌جێكی زۆرو بایه‌خێكی كه‌م :

له‌سه‌ره‌تای ساڵه‌وه‌ مامۆستایان و قوتابیان ده‌ڵێن ئه‌م پڕۆگرامه‌ زۆره‌و بۆیه‌ك ساڵی خوێندنی ده‌وامی هه‌رێمی كوردستان كه‌ زۆر پشووی تیایه‌ زۆر زۆره‌، به‌ڵام هه‌رچه‌ند به‌ش و نیوێكی كۆتایی لێ لادرا، زۆری مایه‌وه‌ كه‌ به‌چاوی گرنگه‌وه‌ لێی ده‌ڕوانراو له‌تاقیكردنه‌وه‌ی كۆتایی ساڵدا هیچ پرسیارێكی لێ نه‌هاته‌وه‌، ره‌نگه‌ ئه‌مه‌ وه‌ك خزمه‌تێك بۆ قوتابیان ته‌ماشا بكرێت، به‌ڵام پێم وایه‌ ئه‌مه‌ كاریگه‌ریی سلبی خۆی له‌سه‌ر پڕۆگرامی نوێ و قوتابیانیش به‌جێده‌هێڵێت، ئه‌گه‌ر ساڵانی داهاتووش وابكه‌ین، جێبه‌جێكردنی پڕۆگرامه‌كه‌ زۆر زه‌حمه‌ت ده‌بێت.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

64

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

انشاء الـــــــصــــــبر
الصبر عادة الأنبياء والمتقين، وحلية أولياء الله المخلصين، وهومن أهم ما نحتاج إليه نحن في هذا العصر الذي كثرت فيه المصائب وتعددت، وقلّ معها صبر الناس على ما أصابهم به الله تعالى من المصائب، والصبر ضياء، بالصبر يظهر الفرق بين ذوي العزائم والهمم وبين ذوي الجبن والضعف والخور،والصبر ليس حالة جبن أويأس أوذل بل الصبر حبس النفس عن الوقوع في سخط الله تعالى وتحمل الأمور بحزم وتدبر, والصابرون يوفون أجورهم بغير حساب: أُوْلَـئِكَ يُجْزَوْنَ ٱلْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُواْ وَيُلَقَّوْنَ فِيهَا تَحِيَّةً وَسَلَـٰماً [الفرقان:75]، وقال تعالى عن أهل الجنة: سَلَـٰمٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَىٰ ٱلدَّارِ [الرعد:24]، هذا هو الصبر، المحك الرئيسي، لصدق العبد في صبره، واحتسابه مصيبته عند الله.



وفي كتاب الله آية عظيمة كفى بها واعظة ومسلية، عند وقوع المصائب: وَلَنَبْلُوَنَّكُم بِشَيْء مّنَ ٱلْخَوفْ وَٱلْجُوعِ وَنَقْصٍ مّنَ ٱلاْمَوَالِ وَٱلاْنفُسِ وَٱلثَّمَرٰتِ وَبَشّرِ ٱلصَّـٰبِرِينَ ٱلَّذِينَ إِذَا أَصَـٰبَتْهُم مُّصِيبَةٌ قَالُواْ إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رٰجِعونَ أُولَـئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَوٰتٌ مّن رَّبْهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولَـئِكَ هُمُ ٱلْمُهْتَدُونَ [البقرة:155-157]، (إنا لله وإنا إليه راجعون) علاج ناجع لكل من أصيب بمصيبة دقيقة أو جليلة ومصير العبد ومرجعه إلى الله مولاه الحق، لابد أن يخلف في الدنيا يوما ما وراء ظهره، ويدخل قبره فردا كما خلق أول مرة بلا أهل ولا عشيرة ولا حول ولا قوة ولكن بالحسنات والسيئات، فمن صبر واحتسب إيماناًورضى بقضاء الله يجد الثواب الجزيل والخير العميم في ذلك اليوم .روى مسلم عن أم سلمة رضي الله عنها قالت: (سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: ((ما من عبد تصيبه مصيبة فيقول: إنا لله وإنا إليه راجعون اللهم أجرني في مصيبتي واخلف لي خيرا منها إلا آجره الله في مصيبة وأخلفه خيرا منها))، قالت: ولما توفي أبو سلمة؛ قلت: ومن خير من أبي سلمة صاحب رسول الله,فقلتها –قالت: فتزوجت رسول الله . وفي الصحيحين عن أبي سعيد الخدري وأبي هريرة رضي الله عنهما عن النبي قال: ((ما يصيب المؤمن من نصب ولا وصب ولا هم ولا حزن ولا أذى حتى الشوكة يشاكها إلا كفّر الله بها من خطاياه ))

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

65

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

الصديق

الصداقة علاقة كريمة و متينة تقوم بين طرفين على اساس المعبة والصديق وحسن

النية وتبنى على والوفاء ولاخلاص واى مجتمع تسودة العلاقات الطيبة والصداقة بين

افرادة من جهة وبين الجماعات من جهة اخرى لهومجتمح متماسك سعيد لا تهزة

الاحداث وتقدر على مواجهة الاحداث والنكبات والا ينال منه عدو كائدو ولايطرا على

ارضه غاصب ان الصديق الحقيقى لايبين الاعند الشدة وهو الذى يؤثر فيك من

اجل الخير عند الحاجة ويو اسيك فى المرض ويدافح عنك عند الخطر ويبصرك فى

النور ويقربك لنفسة ويخرجك من الظلام ويفك اسارك فى الصديق اذا اخطئك بشانة

غفرللك و سامحك واذا صفوت كافاك وانت بالمقابل وافق على مبادلتة الصداقة وبادلة

الودوالصفا بالصفا ان افضل الناس من كثر اصدقائة وقليل الاعداء والخصوم الف

صديق ولا عدو وحد وينبخى على الانسان ان يكون حريصا فى الحفاض على الصداقة

بعيدة عن العقد والكراهية ونبذ الشر والجهل يقول شاعر


                اذاكنت فى كل الامورمعاتبا
                      صديقك لم تلق الذى لا تعاتبة

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

66

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

كوتان

هەڵمەتی کوتان دژی نەخۆشی سورێژە بۆ تەمەنی (١٨ تا ٢٤) ساڵ



سورێژه‌

سورێژه‌ یان سوریكه‌ بریتیه‌ له‌ نه‌خۆشیه‌كی گوازراوی درمی توندی به‌ربڵاو ، هۆكاره‌كه‌ی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ڤایرۆسێك له‌ جۆر و گرووپی پارامیكسۆ ڤایرۆس (paramyxovirus). تاكو ئێستا جگه‌ له‌ مرۆڤ له‌ نێو هیچ گیاندارێك نه‌دۆزراوه‌ته‌وه‌ ، ئه‌مه‌ش وا ده‌گه‌یه‌نێت كه‌ مرۆڤ تاكه‌ خانه‌خوێی ئه‌م ڤایرۆسه‌یه‌.
ئه‌م نه‌خۆشیه‌ له‌ ساڵی 900 زاینی له‌ شاری به‌غدا له‌ لایه‌ن پزیشك و زانا (ئه‌لرازی) دۆزرایه‌وه‌.
ئه‌م ڤایرۆسه‌ زیاتر تووشی منداڵان ده‌بێت و زۆر به‌ خێرایی ته‌شه‌نه‌ ده‌كات به‌ تایبه‌ت له‌ نێو منداڵانی ته‌مه‌ن 2 – 5 ساڵان.
- له‌ ساڵانی زوو ده‌بووه‌ هۆی مردنی هه‌زاران منداڵ
- له‌ ساڵی 2000 بووه‌ هۆی له‌ ناو چوونی 242000 منداڵ
- له‌ ساڵی 2007 بووه‌ هۆی له‌ ناو چوونی 197000منداڵ
ئایا گه‌وره‌ تووشی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ ده‌بن ؟
ئامار و زانیاریه‌كان ئه‌وه‌ ده‌رده‌خه‌ن كه‌ گه‌وره‌ش تووشی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ ده‌بن ، به‌تایبه‌ت گه‌نجان و لاوان ئه‌گه‌ر له‌ منداڵی نه‌كوترابن یا خود تووشی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ نه‌بووبن. شایانی باسه‌ كاتێ گه‌نجێك تووشی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ ده‌بێت ئه‌وا نیشانه‌ و ماكه‌كانی زۆر توندتر ده‌بێت وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌منداڵێك ئه‌م نه‌خۆشیه‌ رووبدات. هه‌ر بۆیه‌ ده‌زگا ته‌ندروستیه‌كان له‌م هه‌ڵمه‌ته‌ی كوتان دژی سورێژه‌ گرنگی به‌م چین و توێژه‌ كارا و چاڵاكه‌ی گۆمه‌ڵگا ده‌ده‌ن تاوه‌كو له‌م نه‌خۆشیه‌ بیانپارێزن.


چۆن ئه‌م نه‌خۆشیه‌ ده‌گوازرێته‌وه‌ ؟

ئه‌م په‌تایه‌ له‌ ڕێگه‌ی پژمین و كۆكه‌ و به‌ریه‌ككه‌وتنی راسته‌وخۆ و نا راسته‌وخۆ(ده‌ست دان له‌ شتوومه‌كی تووش بوو) ده‌گواسترێته‌وه‌ له‌ یه‌كێك بۆ یه‌كێكی تر. كه‌سی به‌ركه‌ت له‌ (5) رۆژی یه‌كه‌می به‌ركه‌وتنی و (5)رۆژ دوای ده‌ركه‌وتنی په‌ڵه‌ی سوور له‌سه‌ر جه‌سته‌ی كه‌سانی تر تووش ده‌كات.


نیشانه‌كانی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ :


دوای (10) رۆژ له‌ له‌ هاتنه‌ ناوه‌وه‌ی ئه‌م ڤایرۆسه‌ بۆ ناو له‌شی مرۆڤ نیشانه‌كان ده‌ست ده‌كه‌ن به‌ ده‌ركه‌وتن كه‌ئه‌مانه‌ن :
1- به‌رز بوونه‌وه‌ی پله‌ی گه‌رمی تا ده‌گاته‌ (40) پله‌ی سه‌دی
2- هه‌ڵامه‌تێكی (په‌سیوێكی) توند و كۆكه‌.
3- سووربوونه‌وه‌ی چاوه‌كان.
4- ده‌ركه‌وتنی په‌ڵه‌ی سپی له‌ ناو ده‌م.
5- ده‌ركه‌وتنی په‌ڵه‌ی سوور له‌سه‌ر پێست له‌ رۆژانی چواره‌م و پێنجه‌می توشبوون كه‌ سه‌ره‌تا له‌پشت گوێیه‌كان ده‌رده‌كه‌وێت و پاشان بڵاو ده‌بێته‌وه‌ بۆ روخسار و مل و سك و شوێنه‌كانی تری له‌ش. پاش چه‌ند رۆژێك به‌هه‌مان شێواز كاڵ ده‌بێته‌وه‌ و بزر ده‌بێت.


درژانگه‌كان ئه‌م نه‌خۆشیه‌ :

1- هه‌وكردنی ناوه‌وه‌ی گوێ.
2- هه‌وكردنی بۆری هه‌ناسه‌ و سیه‌كان.
3- هه‌وكردنی مێشك (encephalitis).


چاره‌سه‌ری :

1- حه‌سانه‌وه‌ی ته‌واو تاوه‌كو ( تا )كه‌ داده‌به‌زێت.
2- واباشتره‌ نه‌خۆش له‌ ژوورێكی ئارام بێت و رووناكیه‌كه‌ی به‌هێز نه‌بێت تاوه‌كو ئازاری چاوی نه‌دات.
3- جارجاره‌ هه‌واگۆڕكێ بكرێت له‌ژووری به‌ركه‌وتوو.
4- دوور كه‌وتنه‌وه‌ی كه‌سانی تر له‌ به‌ركه‌وتوو تاوه‌كو تووشی نه‌خۆشیه‌كه‌ نه‌بن.
5- به‌ كار هێنانی گیراوه‌ی كالامین بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی خورشت. ئه‌گه‌ر خورشته‌كه‌ كپ نه‌بووه‌وه‌ ئه‌وكات پزیشك ده‌رمانی دژه‌ خورشت و هه‌ستیاری به‌كارده‌هێنێت.
6- خواردنی شله‌مه‌نی و خۆراكی سووك.
7- هه‌ندێ جار پزیشك پاراستۆل یا دڵۆپی لووت یا ده‌رمانی دژه‌ كۆكه‌ بۆ نه‌خۆش ده‌نووسێت به‌پێی پێویست.
8- پێویست به‌ دژه‌ ته‌ن ناكات چونكه‌ نه‌خۆشیه‌كه‌ ڤایرۆسیه‌ ، جگه‌ له‌وه‌ نه‌بێت ده‌رمانی دژه‌ به‌كتریا ده‌درێت كاتێ نه‌خۆش دووچاری هه‌وكردنی گوێی ناوه‌ڕاست یاخود سیه‌كان ده‌بێته‌وه‌.
جێی ئاماژه‌ پێكردنه‌ وه‌رگرتنی ماكوته‌ی تایبه‌ت به‌م نه‌خۆشیه‌ به‌باشترین رێگا داده‌نرێت بۆ خۆپارێزی له‌م نه‌خۆشیه‌.


ماكوته‌ی (ڤاكسینی) سورێژه‌ چی یه‌ ؟

بریتیه‌ له‌ ڤایرۆسێكی مردوو یا خود لاواز كراو ، له‌ ڕێی كوتانی له‌ ناو له‌شی مرۆڤه‌وه‌ ده‌چێته‌ ناو خوێن و خڕۆكه‌ سپیه‌كان هه‌ڵده‌ستن به‌ كۆپی كردنی ناوكی ڤایرۆسه‌كه‌ و ناسینه‌وه‌ی له‌ داهاتوودا به‌م جۆره‌ش له‌شی مرۆڤ به‌رگری دژی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ په‌یدا ده‌كات.

تێبینی:

1- ئه‌وه‌ی یه‌كجار تووشی ئه‌م نه‌خۆشیه‌ ببێت جارێكی تر تووشی نابێته‌وه‌.
2- واچاكه‌ ئه‌گه‌ر جارێك منداڵ كوترا بۆ جاری دووه‌م ژه‌می پاڵپشتی پێبدرێت.
3- ئه‌و ڤاكسینه‌ بۆ ماوه‌ی (7) ساڵ به‌رگری به‌ مرۆڤ ده‌به‌خشێت.


ئه‌م هه‌ڵمه‌ته‌ بۆچی ؟
پرسیارێكی گرنگ و له‌جێی خۆیه‌تی. وڵاتی عێراق به‌ كوردستانیشه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌و وڵاتانه‌ی جیهان كه‌ له‌ دوا قۆناغه‌كانی نه‌هێشتن و بنبڕكردنی نه‌خۆشی سورێژه‌یه‌، به‌ڵام چه‌ند ساڵێك له‌مه‌وبه‌ر ئه‌م نه‌خۆشیه‌ له‌شاره‌كانی باشووری عێراق بڵاوبووه‌وه‌ و به‌ ده‌یان هه‌زار حاڵه‌تی سورێژه‌یه‌ تۆماركرا. بڵاوبوونه‌وه‌ی ئه‌م په‌تایه‌ به‌م جۆره‌ وای له‌ به‌رپرسانی ته‌ندروستی و رێكخراوه‌ جیهانیه‌كان كرد كه‌وا توێژینه‌وه‌ له‌سه‌ر ئه‌م نه‌خۆشیه‌ بكه‌ن. ئه‌نجامه‌كان وایان ده‌رخست كه‌وا چینی گه‌نجانی ته‌مه‌ن 18 بۆ 24 ساڵی له‌شیان به‌رگری نیه‌ بۆ ئه‌م نه‌خۆشیه‌ بۆیه‌ ئه‌گه‌ر له‌داهاتوو سورێژه‌ بڵاوببێته‌وه‌ ئه‌م گه‌نجانه‌ ده‌گرێته‌وه‌. بۆ رێگرتن له‌م كاره‌سات و په‌تایه‌ له‌ داهاتوو؛ حكومه‌تی عێراق و هه‌رێمی كوردستان هه‌ڵده‌ستن به‌ئه‌نجامدانی هه‌ڵمه‌تی كوتان دژی نه‌خۆشی سورێژه‌ بۆ پاراستنی لاوانی وڵات له‌م نه‌خۆشیه‌ چونكه‌ گه‌نجان گرنگترین سامان و سه‌رمایه‌ی ئه‌م كۆمه‌ڵگایه‌ن.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

67

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

هوكاري لةبيرجونةوة و  جارةسرة


فه‌رموو هیوادارم سوودی بۆت هه‌بیت

له‌بیرچوونه‌وه‌ یه‌كێكه‌ له‌و دیاردانه‌ی كه‌ مرۆڤ له‌مێژه‌وه‌ تووشی بووه‌ و به‌ده‌ستیه‌وه‌ ده‌ناڵێنی و له‌گه‌ڵ سروشتی ژیانی مرۆڤدا به‌رده‌وام بووه‌، بۆنموونه‌ كاتێك ئاده‌م و حه‌وا كه‌ به‌ دایك و باوكی مرۆڤایه‌تی هه‌ژمار ده‌كرێن ئه‌وان: یه‌كه‌م كه‌س بوون تووشی له‌بیرچوونه‌وه‌ هاتن كاتێك خوای گه‌وره‌ پێی فه‌رمووبوون له‌ به‌ری ئه‌و دره‌خته‌ نه‌خۆن له‌سه‌ر زه‌ویدا بوو، به‌لآم ئه‌م به‌ڵێنه‌ی خوای گه‌وره‌یان له‌یادچوو، له‌به‌ر ئه‌مه‌ نه‌وه‌كانیان كه‌ ئێمه‌ین تاكو ئێستا به‌ده‌ست له‌بیرچوونه‌وه‌وه‌ ده‌ناڵێنین. كه‌وایه‌ له‌بیرچوونه‌وه‌ نه‌خۆشی نییه‌، واته‌ له‌بیرچوونه‌وه‌ هه‌ندێك جار ئیجابیه‌ و باشه‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی هه‌ریه‌ك له‌ ئێمه‌ به‌درێژایی ساته‌كانی ته‌مه‌نمان تووشی چه‌ندین بارودۆخی ناخۆش و به‌ئازار بووینه‌، ئه‌گه‌ر له‌بیرچوونه‌وه‌ نه‌بووایه‌ ئه‌وا ژیانی هه‌ریه‌ك له‌ ئێمه‌ تێك ده‌چوو، به‌لآم كاتێك قوتابی زۆر ده‌خوێنی دواتر له‌ تاقیكردنه‌وه‌كاندا تووشی له‌بیرچوونه‌وه‌ دێت، یان كه‌سێك چه‌ندین جار یه‌كترناسین ئه‌نجام ده‌دات له‌گه‌ڵ براده‌ر و هاورِی و كه‌سانی تردا له‌ ئه‌نجامدا گله‌یی ئه‌وه‌ ده‌كات كه‌ ناوی كه‌سانی تری له‌بیر چۆته‌وه‌ ئه‌مه‌یان سلبییه‌ و خراپه‌. لێره‌دا باسی كۆمه‌ڵێك تیۆر ده‌كه‌ین، دواتر چۆنیه‌تی خۆپاراستن و رێگاچاره‌ی چاره‌سه‌ری گونجاو بۆ له‌بیرچوونه‌وه‌: له‌بیرچوونه‌وه‌ چییه‌؟ مه‌به‌ست له‌ له‌بیرچوونه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ نه‌توانین له‌ كاتی پێویستدا ئه‌و زانیاری و شتانه‌ی كه‌ پێویستمانه‌ بهێنینه‌وه‌ یادی خۆمان و كار و چالاكیه‌كانی پی جێبه‌جی بكه‌ین. * تیۆری ئیبنجهاوس: كاتێك باسی له‌بیرچوونه‌وه‌ ده‌كرێت تیۆری (ئیبنجهاوس) سه‌ره‌كیترین تیۆره‌، ئه‌مه‌ش كاتێك زانا (ئیبنجهاوس) هه‌ستا به‌ توێژینه‌وه‌یه‌ك له‌سه‌ر كۆمه‌ڵێك كه‌س، شه‌ویش به‌ به‌كارهێنانی برِگه‌ و وشه‌ی بێمانا و نامه‌عقول، له‌ میانه‌ی توێژینه‌وه‌كه‌ی (13) برِگه‌ی به‌كارهێنا كه‌ پێكهاتبوو له‌ وشه‌ و برِگه‌یه‌ك كه‌ هیچ مانایه‌كیان نه‌بوو، پاشان ئه‌م زانایه‌ دوای لێ كردن برِگه‌كان له‌به‌ر بكه‌ن، دوای تاقیكردنه‌وه‌كه‌ تا بزانی چه‌ندیان له‌به‌ر كردووه‌، بۆیه‌ دوای (20) خوله‌ك (50%)ی برِگه‌كانیان له‌بیرچوویه‌وه‌، دوای (60) خوله‌ك (66%)یان له‌بیرچوویه‌وه‌ و، دوای (6) رِۆژ (75%)یان بیرچوویه‌وه‌، پاشان دوای (31) رِۆژ (80%)یان بیرچوویه‌وه‌، بۆیه‌ (ئیبنجهاوس) گه‌یشت به‌و ئه‌نجامه‌ی كه‌ ئه‌و شتانه‌ی بێمانان و په‌یوه‌ست نین به‌یه‌كه‌وه‌ زوو له‌ كۆئه‌ندامی یاده‌وه‌ری نامێنن و له‌بیر ده‌چنه‌وه‌. یه‌كه‌م: تیۆری تێكه‌ڵكردن و رِێگه‌گرتن (نڤریه‌ التداخل والتعگیل). به‌هۆی تێكه‌ڵبوونی زانیاری كۆن و نوێ كه‌ هه‌ریه‌كه‌یان ده‌بن به‌ رِێگر له‌به‌رده‌م ئه‌وی تردا، به‌تایبه‌ت ئه‌و بابه‌تانه‌ی هاوشێوه‌ی یه‌كترن، باشتروایه‌ بابه‌ته‌ ڵیكچووه‌كان دوری یه‌كتر دابنرێت له‌ خشته‌كانی رۆژانه‌دا و پشوو له‌ نێوانیاندا هه‌بێ. دووه‌م: تیۆری پشتگوێخستن (نچریه‌ الاهمال). ئه‌م تیۆره‌ وای ده‌بینی زانیاری و شته‌ هه‌ستپێكراوه‌كانی ناو كۆئه‌ندامی یادكردنه‌وه‌ ئه‌وه‌ رِۆژ له‌دوای رِۆژ به‌ره‌و لاوازی ده‌چێت، واته‌: ئه‌و زانیاری و بابه‌تانه‌ی مرۆڤ وه‌ری ده‌گرێت، دوای ماوه‌یه‌ك له‌بیر ده‌چێته‌وه‌، به‌هۆی ته‌مبه‌ڵی و به‌كارنه‌هێنانیه‌تی، له‌سه‌ر تاكه‌كان پێویسته‌ بابه‌ت و ناو و زانیاریه‌كان كاریان پێ بكات، تا له‌بیریان نه‌چێته‌وه‌. سێیه‌م: تیۆری خه‌فه‌كردن و چه‌پاندن (نڤریه‌ الكبت). (فرۆید) پێی وایه‌ له‌بیرچونه‌وه‌ به‌هۆی خه‌فه‌ و كپكردنی ئه‌و زانیاری و رِوداو و وروژێنه‌رانه‌یه‌ كه‌ به‌ئازار و ناخۆشن و هه‌ست و سۆزی مرۆڤ بریندار ده‌كه‌ن له‌ بواری هه‌ستیه‌وه‌ (الشعور) دوور ده‌خرێنه‌وه‌ بۆ بواری نه‌ستی (لاشعور)، هه‌ندێك جار مرۆڤ تووشی (فقدان الژاكره‌) ده‌بێ. چواره‌م: تیۆری سرِینه‌وه‌ (نچریه‌ امحاء). فێربوون دوای ماوه‌یه‌ك به‌هۆی روودانی بارودۆخی تایبه‌ت مرۆڤ تووشی له‌بیرچوونه‌وه‌ ده‌بێت، وه‌ك (رێگه‌گرتن له‌ مژینی پرۆتین) هه‌ندێك مه‌واد له‌ناو له‌ش كه‌م ده‌بێ و واده‌كات هه‌ندێك له‌ پرۆتینه‌كان نه‌مژرێن و له‌ش سوودیان لێ نه‌بینێ. الصدمه‌ (trauma) بوونی رووداوی دڵته‌زێن و كاره‌ساتی جه‌رگبرِى وه‌ك (ته‌فینه‌وه‌كان، كاره‌ساتی ئه‌نفال، هه‌ڵه‌بجه‌ و رووداوی هاتووچۆ). * زیانگه‌یاندن به‌ مێشك: به‌هۆی مادده‌ی هۆشبه‌ر و رِووداو و كاره‌سات، هه‌ندێك له‌ به‌شه‌كانی مێشك زیانی پێده‌گات و زانیاریه‌كانی ناو كۆئه‌ندامی یادكردنه‌وه‌ له‌ناو ده‌چێت. هۆكاره‌كانی له‌بیر چوونه‌وه‌ 1- پێكدادانی زانیارییه‌كان: وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌نێوان دوو بابه‌تدا رِووبدات، هه‌ریه‌كه‌یان ئه‌وی تر په‌ك بخات. 2- ره‌وتی سایكۆلۆژی: به‌هۆی تووشبوونی تاك به‌ زه‌بری جه‌سته‌یی، ئه‌سته‌مه‌ تاك بتوانێ ئه‌و زانیاریانه‌ بهێنێته‌وه‌ یادی خۆی كه‌ ئازاری داوه‌. 3- ناته‌واوی و كه‌موكورِی له‌ وه‌رگرتنی زانیاریه‌كان (ناوی كه‌سێك، بابه‌تێك). 4- شێواندنی زانیاریه‌كان: به‌هۆی نه‌خۆشی و پیربوون و بوونی فشاره‌ ده‌روونیه‌كان. 5- الصدمه‌ (trauma) به‌هۆی كه‌وتنه‌ خواره‌وه‌ و به‌ركه‌وتنی مێشك. 6- گرفتی خیزانی و شه‌رِ و ئاژاوه‌ی خێزان. 7- لاوازی كۆبیری (الچعف التركیز). 8- خراپی شێوازی خوێندن و خوێندنه‌وه‌، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌سێك له‌سه‌ر ده‌م یان له‌سه‌ر لا كه‌ جیاوازه‌ له‌ وه‌لآمدانه‌وه‌ی تاقیكردنه‌وه‌ی. خۆپاراستن و چاره‌سه‌ری له‌بیر چوونه‌وه‌ 1- تێگه‌یشتن (الفهم): باشتروایه‌ هه‌وڵی تێگه‌یشتنی شته‌كان بده‌ین نه‌ك له‌به‌ركردنی بێ مانا، چونكه‌ تێگه‌یشتن یارمه‌تی تاك ده‌دات تا زانیاریه‌كان بهێنێته‌وه‌ یادی خۆی. 2- بابه‌ت و زانیاریه‌ وشكه‌كان په‌یوه‌ست بكه‌ به‌و كه‌س و شوێنانه‌ی كه‌ مایه‌ی دڵخۆشین، وه‌ك شوێنێك كه‌ رۆژانه‌ پێی به‌خته‌وه‌ربین. 3- ئه‌نجامدانی كار و چالاكیه‌كان به‌ شێوه‌یه‌كی پراكتیكی. 4- رێكخستنى (ترتیب) زانیاری و بابه‌ت و پێداویستیه‌كان به‌ رِێكوپێكی كه‌ به‌ ئاسانی دێته‌وه‌ یادمان، وه‌ك ئه‌وه‌ی له‌ ماڵه‌وه‌ هه‌ندێك جار پێویستیه‌كانی وه‌ك (ده‌رزی، پلایس، ده‌رِنه‌فیز، قه‌ڵه‌م، جلوبه‌رگ و هتد...) له‌بیر نامێنی، باشتر وایه‌ هه‌ر پێویستیه‌ك له‌ شوێنی دیاریكراو دابنرێ و به‌رده‌وام له‌ شوَینی دیاریكراو بێ، تا به‌ئاسانی بێته‌وه‌ بیرمان و تووشی له‌بیرچوونه‌وه‌ نه‌بین. 5- شاره‌زابوونی بابه‌ته‌كه‌ و سه‌یركردنی به‌شێوه‌یه‌كی گشتی، پاشان به‌شێوه‌ی پله‌به‌ندى (التدرج) به‌پێی به‌شه‌كان. 6- خوێندنه‌وه‌ به‌ ده‌نگی به‌رز باشتره‌ له‌ بێده‌نگی.. 7- شێوازی خوێندنه‌وه‌ به‌ دانیشتن باشتره‌، دووباره‌كردنه‌وه‌ی به‌ ده‌نگی به‌رز و به‌پێوه‌، یان دانیشتن له‌سه‌ر كورسی. 8- هه‌ڵبژادنی شوێنی گونجاو و ئارام و دووربێ له‌ ژاوه‌ژاو. 9- ئه‌و كار و چالاكیانه‌ی قورسن به‌ چه‌ند جارێك بیخوێنینه‌وه‌. 10- دووباره‌كردنه‌وه‌ی بابه‌ت و زانیاریه‌كان. 11- له‌ كاتی ماندوبووندا باشتر وایه‌ پشوو بده‌یت و وه‌رزش و گه‌رِان ده‌ست پێبكه‌یت. 12- بابه‌ت و زانیاریه‌ ناخۆش و وشكه‌كان په‌یوه‌ست بكه‌یت به‌ پاشه‌رِۆژ. 13- بوونی حه‌ز و ئاره‌زوو (المیول) بۆ بابه‌ته‌كان، بۆنموونه‌ رۆژیك گه‌نجێك دێت بۆ لای (سوقرات) و ده‌ڵێت: ده‌مه‌وێت فێری زانیاری بم. سوقرات ده‌ستی گه‌نجه‌كه‌ ده‌گرێت و ده‌یبات بۆ كه‌ناری ده‌ریا و سوقرات ده‌ست ده‌خاته‌ سه‌ر گه‌نجه‌كه‌ له‌ناو ئاوه‌كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك، پاشان ده‌ست له‌سه‌ر گه‌نجه‌كه‌ لاده‌بات و پرسیاری لێ ده‌كات: تاكه‌ هیوایه‌تت چی بوو؟ ئه‌ویش ده‌ڵێ: هیوایه‌تم ئه‌وه‌بوو تۆزێك هه‌وا هه‌ڵبمژمز سوقرات به‌ گه‌نجه‌كه‌ ده‌ڵێ كه‌ی هیوا و ئاواتت بۆ زانست وه‌ك هه‌وا هه‌ڵمژین وابوو ئه‌وه‌ فێر ده‌بیت. له‌م چیرۆكه‌وه‌ ئه‌وه‌ فێرده‌بین بۆ ئه‌وه‌ی قوتابی تووشی له‌بیرچوونه‌وه‌ نه‌بێ پێویسته‌ هیوا و ئاواتی فێربوونی بابه‌ته‌كان بێت. 14- ئاراسته‌ی خۆت بگۆرِه‌ بۆ ئیجابی (positive) و دوور كه‌وتنه‌وه‌ له‌ رِاو بۆچوونی هه‌ڵه‌ ده‌رباره‌ی خۆت، وه‌ك ئه‌وه‌ی به‌خۆت بڵێ من ده‌خوێنم تاكو له‌ داهاتوودا خزمه‌ت بكه‌م، ده‌خوێنم چونكه‌ ده‌زانم پرسیارم لێده‌كرێ و پێویسته‌ وه‌لآمم پێبێ، بۆ ئه‌وه‌ى خۆم فێرده‌كه‌م تا خزمه‌ت به‌ كۆمه‌ڵگا بكه‌م، من توانام باشه‌ و مێشكم به‌هێزه‌ و خوای گه‌وره‌ به‌هره‌یه‌كی باشی داومه‌تێ كه‌ ده‌توانم سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ست بهێنم.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

68

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

به هه شت

خواى گه‌وره‌ به‌هه‌شتى له‌گه‌ل دروست كردنى زه‌وى و ئاسمانه‌كاندا دروست كرد پيش دروست كردنى ئاده‌م علیه السلام ئاماده‌كراوه‌ بؤ جيبه‌ جىَ كارانى فه‌رمانه‌كانى خوا ، وه‌ك خواى گه‌وره‌ ده‌فه‌رموويت {وَسَاڕعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ } وه‌ پيغه‌مبه‌ر صل الله علية وسلم ده‌فه‌رمووىَ لما خلق الله الجنة والنار أرسل جبريل الى الجنة فقال : ادهب فانظر اليها والى ما اعدادت لاهلها فيها . واته‌ دواى ئه‌وه‌ى خواى گه‌وره‌ به‌هه‌شت و دؤزه‌خى دروست كرد جبریلى نارد بؤ ته‌ماشا كردنى ناو به‌هه‌شت و پيى فه‌رموو :برؤ سه‌یرى بكه‌و ته‌ماشاى بكه‌ چیم ئاماده‌ كردووه‌ بؤ خاوه‌نه‌كانى .. وه‌ له‌ ریوایه‌تيكى تردا : ئه‌نه‌سى كورى مالیك ده‌گیريته‌وه‌ كه‌ى پيغه‌مبه‌ر صل الله علية وسلم فه‌رموویه‌تى ثم انطلق بى جبريل حتى انتهى الى سدرة المنتهى فغشيها الوان لا أدرى ما هى ؟ قال : ثم دخلت الجنة فاذا فيها جنابذ اللؤلؤ و اذا ترتبها المسك . واته‌ : له‌گه‌ل جبریلدا به‌ريكه‌وتین تا گه‌یشتینه‌ جيگه‌ى (سدرة المنتهى ) كؤمه‌له‌ ره‌نگيك دایپؤشى بوو نه‌مده‌زانى چیه‌ ؟ ئه‌نجا چوومه‌ ناو به‌هه‌شته‌وه‌ ته‌ماشام كرد قوبه‌و گومه‌زى مروارى لىَ یه‌ ، وه‌ خاكه‌كه‌ى بؤنى خؤشى میسك بوو وه‌ كه‌عبى كورى مالیك ده‌گيرته‌وه‌ له‌ پيغه‌مبه‌ر صل الله علية وسلم كه‌ فه‌رموویه‌تى ان نسمة الؤمن طائر يعلق في شجر الجنة حتى يرجع الى جسده يوم يبعث واته‌ : رؤحى بروادار وه‌كو بالنده‌یه‌ك وایه‌ به‌ دره‌ختى به‌هه‌شته‌وه‌ چياو چي ده‌كات و ده‌نيشيت تاكو ئه‌و رؤژه‌ى ده‌گه‌ريته‌وه‌ بؤ لاشه‌كه‌ى له‌ رؤژى زیندیبوونه‌وه‌دا

ناوه‌کانی به‌هه‌شت


‌1- دار السلام : واته‌ جيگه‌ی بئ ترس و ئارامی وه‌کو خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا لَهُمْ دَارُ السَّلاَمِ عِندَ رَبِّهِمْ وَهُوَ وَلِيُّهُمْ بِمَا كَانُواْ يَعْمَلُونَ {الأنعام/127} واته‌: ئه‌و خاوه‌ن باوه‌رانه‌ له‌ په‌ر وه‌رنده‌ی خؤیانه‌وه‌ دار السلام- به‌هه‌شت یان بؤ هه‌یه‌ كه‌ هه‌ر ئه‌و په‌روه‌ردگاره‌- له‌دنیاو، له‌قیامتدا- پشتیوان و یاریده‌ریانه‌ ئه‌و پاداشه‌یان له‌به‌ر ئه‌وكاره‌ چاكانه‌یه‌ ئه‌نجامیاندان.

2- جنة الخلد : واته‌ به‌هه‌شتی نه‌براوه‌و هه‌تا هه‌تا خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا قُلْ أَذَلِكَ خَيْرٌ أَمْ جَنَّةُ الْخُلْدِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ كَانَتْ لَهُمْ جَزَاء وَمَصِيرًا {الفرقان/15} واته‌: جا بؤ ئه‌وه‌ی زیاتر ئيشیان بي بگا خوا ئه‌فه‌رموي: پيیان بلي: ئاخؤ ئه‌و حاله‌ی كافرانه‌ چاكتره‌، یا ئه‌م به‌هه‌شته‌ هه‌تا هه‌تاییه‌ كه‌ به‌لينی به‌خواناسان و پاريزگارانی سنووره‌كانی خوا دراوه‌؟! كه ‌له‌دوارؤژدا هه‌م پاداشتی كاره‌كانیانه‌و، هه‌م جي وشوينی گه‌رانه‌وه‌شیانه‌.

3- جنات النعیم : واته‌ جيگه‌و باخاتی پر نیعمه‌ت خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا وَلَوْ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ آمَنُواْ وَاتَّقَوْاْ لَكَفَّرْنَا عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلأدْخَلْنَاهُمْ جَنَّاتِ النَّعِيمِ {المائدة/65} واته‌: خؤئه‌گه‌ر خاوه‌ن كتيب و نامه‌كان بروایان هيناباو، له‌نافه‌رمانی خوا خؤیان پاراستبا هه‌رگوناهي كردبوویان، ده‌مانپؤشی و ده‌مان بردنه‌ ناو چه‌ندین باخ و باخاتى پربوو له‌ خؤشیی و نیعمه‌ت.

4- جنات عدن : واته‌ باخه‌کانی جيگه‌ی عدن خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا وَعَدَ اللّهُ الْمُؤْمِنِينَ وَالْمُؤْمِنَاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَمَسَاكِنَ طَيِّبَةً فِي جَنَّاتِ عَدْنٍ وَرِضْوَانٌ مِّنَ اللّهِ أَكْبَرُ ذَلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ {التوبة/72} واته‌: خوا به‌لينی به‌ پیاوو ژنه‌ باوه‌رداره‌كان داوه‌ به‌باخ گه‌ليك له‌به‌هه‌شتدا: له‌ژير كؤشك و ته‌لارو دارو دره‌خته‌كانیاندا رووبار گه‌ليك ديت و ده‌چيت به‌ هه‌تا هه‌تاییش له‌وئ ده‌ميننه‌وه‌ و بئ له‌وه‌ش چه‌ندین خانوو به‌ره‌ی پاك و خاوينی له‌ناو به‌هه‌شته‌ هه‌تا هه‌تاییه‌كاندا بؤ ئاماده‌كردوون سه‌ره‌رای ئه‌وانه‌، ره‌زامه‌ندیی خوا له‌هه‌موو گه‌وره‌ترو خؤشتره‌ هه‌رئه‌وه‌ به‌ ختیاریی و سه‌رفرازیی گه‌وره‌و مه‌زنه‌ ، پيغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم ده‌فه‌رمويت: ئه‌وكه‌سه‌ی باوه‌ری به‌خواو به‌ پيغه‌مبه‌ری ئه‌وه‌و، به‌باشی نويژ ده‌كاو، رؤژووی ره‌مه‌زان ده‌گرئ، ده‌شێ خوا بیخاته‌ به‌هه‌شته‌وه‌، هیجره‌تی كردبئ، یان له‌ زێدی خؤیدا مابيته‌وه‌، گوتیان: ئایا ئه‌م مژده‌ خؤشه‌ به‌خه‌لكی تر نه‌ده‌ین ؟ فه‌رمووی: له‌ به‌هه‌شتدا سه‌د پله‌ هه‌یه‌ ، نيوان ئه‌م پله‌ بؤ ئه‌و پله‌ ئه‌ندازه‌ی دووری نيوان ئاسمان و زه‌وییه‌ ، خوای به‌خشنده‌ ئاماده‌ی كردووه‌ بؤ موجاهیدان، ده‌سا هه‌ر كه‌ داوای به‌هه‌شتتان كرد داوای (فیرده‌وس) بكه‌ن، چونكه‌ ئه‌و فیرده‌وسه‌ لای سه‌رووو ناوه‌راستیی به‌هه‌شته‌، رووباره‌كانی به‌هه‌شتیش له‌وئ هه‌لده‌قولين، عه‌رشی خوا له‌سه‌روویانه‌وه‌یه‌. متفق علیه.

5- جنات الفردوس : واته‌ باخه‌کانی جيگه‌ی فیردوس خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلًا {الكهف/107} واته‌: بيگومان ئه‌وانه‌ی ئیمان و باوه‌ریان هيناو، كردوه‌ی چاكیان ئه‌نجام دا كانت هه‌ر له‌زووه‌وه‌ باخه‌كانی فیرده‌وسمان كردؤته‌ جيی په‌زيراییان. عن عبادة بن الصامت رضي الله عنه أن رسول الله صلی الله علیه وسلم قال: الجنة مأة درجة، ما بين كل درجتين كما بين السماء والأرض، أعلاها الفردوس، ومنها تفجر أنهار الجنة الأربعة، فإذا سألتم الله فاسألوا الفردوس . ونحوه عن أبي هريرة ومعاذ بن جبل وغيرهم من الصحابة . متفق علیه‌. به‌هه‌شت سه‌د پله‌یه‌، دووری هه‌ر یه‌كيكیان له‌یه‌كدی به‌قه‌د دووری ئاسمان و زه‌مینه‌ له‌یه‌كتر، مه‌زن و بڵندتریان باخاتی (فیرده‌وس)ـه‌، هه‌رچوار رووباره‌ كانی به‌هه‌شتیش هه‌رله‌وئ هه‌لده‌قولين، ئه‌وسا هه‌ركات ئيوه‌ داواتان له‌خوا كرد، فیرده‌وسی ليبخوازن.

6- جنات المأوی : واته‌ جيگه‌و باخه‌کانی حه‌وانه‌وه‌ خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَى نُزُلًا بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ {السجدة/19} واته‌: ئه‌وانه‌ی به‌ باوه‌ربوون و كاره‌چاكه‌ كانیان كرد مه‌ئواو شوينیان چه‌ند باخيكی به‌هه‌شتی هه‌میشه‌ییه‌ له‌و به‌هه‌شته‌دا داده‌به‌زن و ده‌بنه‌ میوان له‌به‌رامبه‌ر ئه‌و كارانه‌وه‌ كردوویانه‌.

7- دار المتقین : واته‌ جيگه‌ی خؤ پاريزان خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا وَقِيلَ لِلَّذِينَ اتَّقَوْاْ مَاذَا أَنزَلَ رَبُّكُمْ قَالُواْ خَيْرًا لِّلَّذِينَ أَحْسَنُواْ فِي هَذِهِ الدُّنْيَا حَسَنَةٌ وَلَدَارُ الآخِرَةِ خَيْرٌ وَلَنِعْمَ دَارُ الْمُتَّقِينَ {النحل/30} واته‌: وه‌ به‌خه‌لكانی خؤباريز ده‌گوترئ: په‌روه‌ردگارتان چی به‌خه‌لات بؤ پيغه‌مبه‌ر صلی الله علیه وسلم نارده‌ خوارئ ده‌لين: هه‌رچی باشه‌ ئه‌وه‌ی ناردووه‌ جا بؤ ئه‌وانه‌ی له‌م ژیانی دنیایه‌دا ئاكاری چاكیان كردووه‌، پاداشتی باش و چاكیان بؤ هه‌یه‌ خؤ به‌راستی خانه‌و مالی دوا رؤژ زؤر باشتره‌ بؤیان و بيگومان خانه‌ی پاريزگاران چاكخانه‌یه‌كه‌.

8- دار لمقامه‌ : واته‌ جيگه‌ی نیشته‌جي و ئارامی خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنَا لَغَفُورٌ شَكُورٌ (34) الَّذِي أَحَلَّنَا دَارَ الْمُقَامَةِ مِن فَضْلِهِ لَا يَمَسُّنَا فِيهَا نَصَبٌ وَلَا يَمَسُّنَا فِيهَا لُغُوبٌ(35) (فاطر) واته‌: شوكرانه‌ی خوا ده‌كه‌ن و ئه‌لين: سوپاس و ستایش بؤ ئه‌و خوایه‌ی كه‌ خه‌فه‌ت و دل نیگه‌رانی له‌سه‌ر نه‌هيشتین بيگومان په‌روه‌ردگارمان زؤر گوناح به‌خشه‌، پێزان و پاداش ده‌ره‌وه‌یه‌، ئه‌و خوایه‌ی كه‌ ئيمه‌ی له‌ چاكه‌ی خؤی له‌ مالی مانه‌وه‌و نه‌فه‌وتاندا واته‌: له‌ به‌هه‌شتدا جينشین كرد تيیدا هیچ ماندویه‌تی و خه‌سته‌گیمان پيناگات.
9- المقام الامین : واته‌ جيگه‌ی مانه‌وه‌ی بئ ترس خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي مَقَامٍ أَمِينٍ {الدخان/51} واته‌: بيگومان پاريزكاران له‌ جيگایه‌كی هيمن و ئاسایشدان.

10- المقعد الصدق : واته‌ نشینگه‌ی راستی و راستگؤیان خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت له‌ قورئانی پیرؤزدا إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَنَهَرٍ (54) فِي مَقْعَدِ صِدْقٍ عِندَ مَلِيكٍ مُّقْتَدِرٍ (55) (القمر) واته‌: به‌راستی ئه‌وانه‌ش خؤیان له‌ شیرك و قه‌ده‌غه ‌كراوه‌كانی خوا پاراستووه‌ له‌ناو چه‌ندان به‌هه‌شت و رووباری فره‌ جؤرن: رووباری ئاو، رووباری عاره‌ق، رووباری هه‌نگوین، رووباری شیر، له‌لای خوای پاشای به‌ده‌سه‌لات، له‌وئ شادمان و خؤشنوودن، ئیمامیئه‌حمه‌د له‌ عه‌بدولاای كوری عه‌مره‌وه‌ ده‌ليت: المقسطون عند الله على منابر من نور عن يمين الرحمن وكلتا يديه يمين، الذين يعدلون فى حكمهم وأهليهم وما ولوا اخرجه مسلم : ٣/١٤٨٥. أحمد : ٢/١٦٠. النسائى : ٨/٢٢١. پيغه‌مبه‌ر صلی الله علیه و سلم فه‌رمووی: دادگه‌ره‌كان له‌لای ده‌ستی راستی خوای به‌به‌زه‌یین - خؤ هه‌ردوو ده‌ستیشی راستن- له‌سه‌رچه‌ند میمبه‌ريكی نوورانین، ئه‌وانه‌ش ئه‌و كه‌سانه‌ن له‌نيو خانه‌واده‌ی خؤیاندا و، له‌گه‌ل ئه‌وانه‌دا له‌ژير ده‌سه‌لاتی ئه‌واندان به‌دادگه‌رانه‌ بریارو فه‌رمان ئه‌ده‌ن. سا خوا به‌میهره‌بانی خؤت بمانخه‌یته‌ ناو ئه‌وانه‌وه‌.

كانیه‌كانی ناو به‌هه‌شت


له‌ناو به‌هه‌شتدا چه‌ند كانیه‌ك هه‌یه‌ وه‌كو خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رمويت إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَعُيُونٍ

سه‌ل سه‌بیل : خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموويت {عَيْنًا فِيهَا تُسَمَّى سَلْسَبِيلًا واته‌ سه‌لسه‌بیل : ئاويكی جوان ره‌وان خؤش و به‌گويره‌ی ئاره‌زووی به‌هه‌شتیه‌كانه‌

سه‌رچاوه‌كانی ته‌سنیم : خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموويت {وَمِزَاجُهُ مِنْ تَسْنِيمٍ _ عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا الْمُقَرَّبُونَ به واتای ته‌سنیم ئیبن و مه‌سعود ره‌زای خوای ليبی ده‌فه‌رموويت كانیه‌كه‌ له‌ به‌هه‌شتدا بؤ كه‌سه‌ زؤر نزیكه‌كانی خوایه‌ به‌ پوخته‌ی و بێ ئه‌وه‌ی هیچی تری تێكه‌ڵ بكريت ده‌یخؤینه‌وه‌ به‌لام بؤ كه‌سانی أصحاب الیمین به‌ تيكه‌ل كراوی له‌گه‌ل ئاوی تردا ده‌یخؤینه‌وه‌ . وه‌ كانیه‌كانی به‌هه‌شت به‌پيی خواست و داواكردنی خاوه‌نه‌كانیان هه‌لده‌قوليت وه‌ خىیان چؤنیان بوێت و له‌هه‌ر كاتيكدا ئاره‌زوویان ليبيت هه‌لی ده‌قولينن . وه‌كو خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموويت عَيْنًا يَشْرَبُ بِهَا عِبَادُ اللَّهِ يُفَجِّرُونَهَا تَفْجِيرًا واته‌ كانیه‌كه‌ به‌نده‌كانی خوا لئ ی ده‌خؤنه‌وه‌ و له‌ هه‌ر شوينيك بیانه‌ويت هه‌لی ده‌قولينن .

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

69

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

شه‌وی به‌رات
شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان كه‌ له‌ناو گه‌لی‌ كوردا به‌ شه‌وی‌ (شه‌وبه‌رات) به‌ ناوبانگه‌ چه‌ند فه‌رمووده‌یه‌كی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ ده‌رباره‌ی‌ گه‌وره‌یی ئه‌م شه‌وه‌دا هاتووه‌، جا ئێمه‌ له‌و بابه‌ته‌دا ده‌مانه‌وێ‌ بۆ خوێنه‌رانی‌ به‌ڕێز لێكۆڵینه‌وه‌ك بكه‌ین و بزانین پله‌ی‌ ئه‌و فه‌رموودانه‌ له‌چ ئاستێكدانه‌؟ ئایا راست و سه‌حیحن، یانیش لاوازن، یانیش هه‌ڵبه‌ستراو؟ وه‌ ئایا دروسته‌ موسڵمانان ئه‌م شه‌وه‌ زیندوو بكه‌نه‌وه‌ به‌ شه‌ونوێژو خواپه‌رستی‌ و به‌رۆژیش به‌ڕۆژوو ببن؟

سه‌ره‌تا به‌ پشتیوانی‌ خودا فه‌رمووده‌كان ده‌هێنینه‌وه‌ و مانای‌ ده‌كه‌ین، ئینجا لێكۆلێنه‌وه‌یان له‌سه‌ر ده‌كه‌ین، به‌ پاڵپشتی‌ قسه‌ی‌ هه‌ندێ‌ له‌ زانایانی‌ ئیسلام:
(1) فه‌رمووده‌ی‌ یه‌كه‌م:
( هذه الليلة ليلة النصف من شعبان ينزل الله ليلة النصف من شعبان إلى سماء الدنيا فيغفر الله لعباده إلا لمشرك أو مشاحن)
واته‌: له‌شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان خودای‌ گه‌وره‌ دێته‌ ئاسمانی‌ دونیا، (واته‌ ئاسمانی‌ یه‌كه‌م)، ئینجا له‌و شه‌وه‌دا خودا له‌ به‌نده‌كانی‌ خۆش ده‌بێت، ته‌نها له‌ كه‌سێك نه‌بێ‌ كه‌ هاوبه‌شی‌ بۆ خودا په‌یدا كردبێ‌، یان كه‌سێك دژایه‌تی‌ موسڵمانێك بكا به‌بێ‌ هیچ بیانویه‌كی‌ شه‌رعی‌.
وه‌ ئیمامی‌ (الأوزاعي) (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: ووشه‌ی‌ (مشاحن) لێره‌دا مه‌به‌ست ئه‌وانه‌ن كه‌ بیدعه‌چین [1] .
به‌ڵام زیاتر موشاحین له‌ زمانی‌ عه‌ره‌بیدا به‌ كه‌سێك ده‌گوترێ‌ كه‌ رق و كینه‌ی له‌ ناو دڵیدا هه‌بێ‌ و قسه‌ له‌ گه‌ڵ‌ خه‌ڵك نه‌كات و دژایه‌تیان بكات.
ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ سه‌حیح و راست نیه‌، هه‌روه‌كو (ابن حجر العسقلاني) (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) له‌ (اللآلي المطلقة) [2] دا ده‌فه‌رموێ‌: (هذا حديث غريب... ) ، واته‌ فه‌رمووده‌كی‌ غه‌ریبه‌.
وه‌ سه‌نه‌دی‌ فه‌رمووده‌كه‌ش ته‌واو نیه‌، كه‌سێكی‌ تێدایه‌ به‌ناوی‌ (سليمان بن أبي كريمة) شتی‌ له‌سه‌ره‌.
هه‌روه‌ها (الهيثمي) (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) له‌ (مجمع الزوائد) دا ده‌فه‌رموێ‌: (له‌ سه‌نه‌ده‌كه‌یدا -هشام- كوڕی‌ -عبد الرحمن- هه‌یه‌ كه‌ نایناسم...) (3) .
ئه‌و فه‌رمووده‌یه‌ ئه‌لبانی‌ (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) به‌ هه‌ڵه‌دا چوو له‌ كاتێكدا كه‌ به‌ سه‌حیحی‌ له‌ قه‌ڵه‌مدا، له‌ (سلسلة الأحاديث الصحيحة) ، به‌ڵام له‌ هه‌مان سه‌رچاوه‌دا ئه‌لبانی باسی‌ جیاوازی‌ زانایان ده‌كات و ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كا كه‌ زۆربه‌یان فه‌رمووده‌كانیان به‌ لاواز داناوه‌، هه‌روه‌كو ده‌فه‌رموێ‌: (وفي فضل ليلة نصف شعبان أحاديث متعددة وقد اختلف فيها فضعفها الأكثرون) (4) .

(2) فه‌رمووده‌ی‌ دووه‌م:
عن علي بن أبي طالب، قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (إذا كانت ليلة النصف من شعبان، فقوموا ليلها وصوموا نهارها، فإن الله ينزل فيها لغروب الشمس إلى سماء الدنيا، فيقول: ألا من مستغفر لي فأغفر له ألا مسترزق فأرزقه ألا مبتلى فأعافيه ألا كذا ألا كذا، حتى يطلع الفجر) [ 5 ] ، واته‌: پێغه‌مبه‌ر (درودی‌ خوای‌ له‌سه‌ر بێت) فه‌رموویه‌تی‌: كه‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان هات، شه‌وه‌كه‌ی‌ هه‌ستنه‌وه‌ به‌ خواپه‌رستی‌ و شه‌ونوێژ، رۆژه‌كه‌ش به‌ رۆژوو بن، خوای‌ گه‌وره‌ له‌و شه‌وه‌دا له‌ كاتی‌ رۆژ ئاوا بوون دێته‌ ئاسمانی‌ دونیا و ده‌فه‌رموێ‌: كه‌سێك هه‌یه‌ داوای‌ لێخۆشبوون بكا، تا لێی خۆش بم، كه‌سێك هه‌یه‌ داوای‌ رۆزی‌ و رزق بكا، تا رۆزی‌ بده‌م، كه‌سێك هه‌یه‌ تووشی‌ نه‌خۆشی‌ و ناخۆشی‌ بووبێ‌، تا له‌ سه‌ری‌ لاببه‌م و چاكی‌ بكه‌مه‌وه‌، تا به‌یانی‌ ده‌دا ئه‌مه‌ هه‌ر به‌رده‌وام ده‌بێت .
ئه‌مه‌ش فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیح نیه‌، سه‌نه‌ده‌كه‌ی‌ لاوازه‌، چونكه‌ له‌ سه‌نه‌ده‌كه‌ی‌ (ابن يسرة) هه‌یه‌ كه‌ ناوی‌ ( أبو بكر بن عبد الله بن محمد بن أبي يسرة) یه‌، ئیمامی‌ ئه‌حمه‌دی‌ كوڕی‌ حه‌نبه‌ل و ئین موعین (ره‌حمه‌تی‌ خوایان لێبێت) ده‌رباره‌ی‌ ده‌فه‌رموون: (يضع الحديث) ، واته‌: فه‌رمووده‌ی‌ هه‌ڵبه‌ستراوی‌ داده‌نا(6) .
وه‌ ئه‌لبانیش له‌ (سلسلة الأحاديث الضعيفة) ، ئه‌و فه‌رمووده‌ی‌ نه‌ك به‌ لاواز داناوه‌، به‌ڵكو به‌ هه‌ڵبه‌ستراو داناوه‌ و ده‌ڵێ‌: ( موضوع السند) (7).

(3) فه‌رمووده‌ی‌ سێ‌ یه‌م:
ده‌رباره‌ی‌ نوێژی‌ شه‌وی‌ شه‌عبان كه‌ (100) سه‌د ركعات بكه‌ی‌، له‌ هه‌ر دوو ركعات سه‌لام بده‌یه‌وه‌ و له‌ ركعاتی‌ یه‌كه‌م له‌ دوای‌ سوره‌تی‌ فاتیحه‌ (11) یازده‌ جار قل هو الله أحد بخوێنی‌، وه‌ ئه‌گه‌ر حه‌ز بكه‌ی‌ (10) ده‌ ركعات بكه‌ی‌ و له‌ هه‌ر ركعاتێك له‌ دوای‌ سوره‌تی‌ فاتیحه‌ (100) جار قل هو الله أحد بخوێنی‌.
ئه‌مه‌ش هیچ فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیحی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ له‌سه‌ر نیه‌، به‌ڵكو هه‌ڵبه‌ستراوه‌ و فه‌رمووده‌ نیه‌، هه‌روه‌كو ئیمامی‌ شه‌وكانی‌ (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: (وقال فى المختصر: حديث صلاة نصف شعبان باطل... ) (8) ، واته‌: فه‌رمووده‌ی‌ نوێژی‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان باتیڵه‌، ئینجا ده‌فه‌رموێ‌: (وقال فى اللآلئ: مائة ركعة فى نصف شعبان بالإخلاص عشر مرات مع طول فضله للديلمي وغيره موضوع وجمهور رواته فى الطرق الثلاث مجاهيل وضعفاء، قال: واثني عشرة ركعة بالإخلاص ثلاثين مرة موضوع وأربع عشرة ركعة موضوع وقد اغتر بهذا الحديث جماعة من الفقهاء كصاحب الإحياء وغيره وكذا من المفسرين وقد رويت صلاة هذه الليلة أعني ليلة النصف من شعبان على أنحاء مختلفة كلها باطلة موضوعة...) (9) ، واته‌: له‌ په‌رتووكی‌ (اللآلئ) دا ده‌رباره‌ی‌ چۆنیه‌تی‌ نوێژی‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان كه‌ سه‌د ركعات بكه‌ی‌ و ده‌ جاریش سوره‌تی‌ (اخلاص) بخوێنی‌، یان به‌ شێوازه‌كانی‌ تر، هه‌ڵبه‌ستراوه‌ و فه‌رمووه‌دی‌ پێغه‌مبه‌ر نیه‌، وه‌ هه‌موو ئه‌و راویانه‌ی‌ كه‌ ریوایه‌تیان كردووه‌ به‌ هه‌موو رێگایه‌كانیه‌وه‌ نه‌زانراون و جێی باوه‌ڕ پێكراو نین، به‌ڵام هه‌ندێ له‌ شه‌رع زانان به‌م فه‌رمووده‌یه‌ هه‌ر خه‌ڵه‌تاون، له‌وانه‌ خاوه‌نی‌ په‌رتووكی‌ [ الإحياء ] ، كه‌مه‌به‌ستی‌ ئیمامی‌ غه‌زالیه‌ (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) و هه‌ندێكیش له‌ توێژه‌ره‌وانی‌ قورئان پشتیان به‌م فه‌رمووده‌ هه‌ڵبه‌ستراوه‌ به‌ستووه‌، كه‌ له‌ راستیدا نوێژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان به‌ چه‌ند رێگایه‌ك ریوایه‌ت كراوه‌، به‌ڵام هه‌موویان یان باتیڵن یانیش هه‌ڵبه‌ستراو.
هه‌روه‌ها خاوه‌نی‌ په‌رتووكی‌ (كشف الخفا) (10) ، فه‌رمووده‌ی‌ نوێژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبانی‌ به‌ بێ‌ بنه‌ما داناوه‌.

(4) فه‌رمووده‌ی‌ چواره‌م:
(روي عن الحسن أنه قال: حدثني ثلاثون من أصحاب النبي صلى الله عليه وسلم أن من صلى هذه الصلاة في هذه الليلة نظر الله إليه سبعين نظرة وقضى له بكل نظرة سبعين حاجة أدناها المغفرة) (11) ، واته‌: هه‌ر كه‌سێك له‌و شه‌وه‌دا ئه‌و نوێژه‌ بكات، یانی‌ نوێژی‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان، خودای‌ گه‌وره‌ حه‌فتا جار سه‌یری‌ ده‌كا، وه‌ به‌ هه‌ر سه‌یركردنێك حه‌فتا كاری‌ بۆ جێبه‌جێ‌ ده‌كات، له‌ هه‌موویان كه‌متر ئه‌وه‌یه‌ لێی خۆش ده‌بێت.
ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ (حافظ العراقي) (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: (هه‌ڵبه‌ستراوه‌) (12) ، واته‌ درۆیه‌ به‌ زمانی‌ پێغه‌مبه‌ر كراوه‌.

(5) فه‌رمووده‌ی‌ پێنجه‌م:
(خمس ليال لا ترد فيهن الدعوة: أول ليلة من رجب وليلة النصف من شعبان وليلة الجمعة وليلة الفطر وليلة النحر) (13) . واته‌: (5) پێنج شه‌و هه‌نه‌ دوعاو نزا تێیدا گیرا ده‌بێت و ره‌د ناكرێته‌وه‌، یه‌كه‌م شه‌وی‌ مانگی‌ ره‌جه‌ب، شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان، شه‌وی‌ جومعه‌، شه‌وی‌ چه‌ژنی‌ ره‌مه‌زان، شه‌وی‌ جه‌ژنی‌ قوربان.
ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ش هه‌ڵبه‌ستراوه‌، هه‌روه‌كو ئه‌لبانی‌ روونی‌ كردۆته‌وه‌ له‌ (السلسلة الضعيفة) .

(6) فه‌رمووده‌ی‌ شه‌شه‌م:
( ... اما تدرين ما هذه الليلة؟ هذه ليلة النصف من شعبان إن لله عز وجل في هذه الليلة عتقاء من النار بعدد شعر غنم كلب...) (14) ، واته‌: پێغه‌مبه‌ر (درودی‌ خوای‌ له‌سه‌ر بێت) به‌ دایكی‌ بڕوادارن خاتوو (عائیشه‌) (ره‌زای‌ خودای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: ئایا نازانی‌ ئه‌م شه‌و چ شه‌وێكه‌؟، ئه‌وه‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبانه‌ كه‌ خوای‌ گه‌وره‌ له‌م شه‌وه‌دا زۆر كه‌س ئازاد ده‌كا له‌ ئاگری‌ دۆزه‌خ و ده‌یانباته‌ به‌ هه‌شت به‌ ئه‌ندازه‌ی‌ ژماره‌ی‌ مووی‌ مه‌ڕو ماڵات له‌ گوناح و تاوانه‌كانی‌ به‌نده‌كانی‌ خۆش ده‌بێت...، مه‌گه‌ر كه‌سانێك كه‌ به‌ به‌رده‌وامی‌ عه‌ره‌ق بخۆن و ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ زۆر ئازاری‌ دایك و باوكیان ده‌ده‌ن و ئه‌وانه‌ی‌ كه‌ به‌ به‌رده‌وامی‌ زیناو داوێن پیسی‌ ده‌كه‌ن و ته‌وبه‌ ناكه‌ن....
ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ش به‌و رێگایه‌ی‌ كه‌ هاتووه‌ سه‌حیح نیه‌، له‌ سه‌نه‌ده‌كه‌شی‌ (سعید) كوڕی‌ (عبد الكریم) ی‌ تێدایه‌ كه‌ مه‌تروكه‌، واته‌ بایه‌خی‌ پێنه‌دراوه‌، وه‌ ئه‌لبانیش به‌ فه‌رمووده‌كی‌ زۆر بێهێزی‌ داناوه‌.

(7) فه‌رمووده‌ی‌ حه‌وته‌م:
وأخرجوا من طريق مروان بن سالم عن بن كردوس عن أبيه قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: (من أحيا ليلتي العيد وليلة النصف من شعبان لم يمت قلبه يوم تموت القلوب) (15)، واته‌: هه‌ر كه‌سێك شه‌وی‌ جه‌ژنی‌ ره‌مه‌زان و قوربان و شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان زیندوو بكاته‌وه‌ و خواپه‌رستی‌ بكا، ئه‌وه‌ دڵی‌ نامرێ‌ له‌و كاته‌ی‌ كه‌ دڵه‌كانی‌ خه‌ڵك ده‌مرێ‌.
ئه‌مه‌ش فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیح نیه‌، هه‌روه‌كو (ابن حجر العسقلاني) (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: له‌ سه‌نه‌ده‌كه‌ی‌ (مروان) هه‌یه‌ كه‌ تاوانبار كراوه‌ به‌ درۆ (16) .
(ابن تيمية) (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: (ليلة نصف شعبان روي في فضلها من الأخبار والآثار ما يقتضي أنها مفضلة ومن السلف من خصها بالصلاة فيها وصوم شعبان جاءت فيه أخبار صحيحة أما صوم يوم نصفه مفردا فلا أصل له بل يكره، قال وكذا اتخاذه موسما تصنع فيه الأطعمة والحلوى وتظهر فيه الزينة وهو من المواسم المحدثة المبتدعة التي لا أصل لها) . واته‌: (شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان هه‌ندێك فه‌رمووده‌ و ئاسار ده‌رباره‌ی‌ هاتوون، كه‌ وا ده‌رده‌كه‌وێ‌ شه‌وێكی‌ گه‌وره‌بێ‌، وه‌ هه‌ندێك له‌ زانایانی‌ سه‌له‌ف تایبه‌تیان كردووه‌ به‌ نوێژكردن، وه‌ رۆژوو گرتن له‌ مانگی‌ شه‌عبان چه‌ند فه‌رمووده‌یه‌كی‌ سه‌حیحی‌ پێغه‌مبه‌ری‌ -درودی‌ خوای‌ له‌سه‌ر بێت- ده‌رباره‌ی‌ هاتووه‌، به‌ڵام ده‌رباره‌ی‌ رۆژوو گرتن به‌ ته‌نها له‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان (شه‌وبه‌رات)، هیچ بنه‌مایه‌كی‌ راستی‌ نیه‌، به‌ڵكو مه‌كروهه‌ و باش نیه‌ به‌ رۆژوو ببی‌، هه‌روه‌ها باش نیه‌ و ناپه‌سنده‌ ئه‌م شه‌وه‌ بكه‌یه‌ جه‌ژن و ئاهه‌نگگێڕان و یادكردنه‌وه‌، خواردن و شیرنه‌مه‌نی‌ به‌م بۆنه‌وه‌ دروست بكه‌ی‌، و جوانكاری‌ ده‌ربێخی‌، كه‌ ئه‌مه‌ یادكردنه‌وه‌یه‌كی‌ بیدعه‌یه‌ و هیچ بنه‌مای‌ نیه‌).
وه‌ ئیمامی‌ شه‌وكانی‌ (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) له‌ (الفوائد المجموعة) ، دا ده‌فه‌رموێ‌: (ده‌رباره‌ی‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان هیچ فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیح نه‌هاتووه‌ و راویه‌كانیش هه‌موویان نه‌زانراون) (17) .
وه‌ (ابن دحية) (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: (لم يصح في ليلة نصف شعبان شيء ولا نطق بالصلاة فيها ذو صدق من الرواة وما أحدثه إلا متلاعب بالشريعة المحمدية راغب في زي المجوسية) (18) . واته‌: (ده‌رباره‌ی‌ شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان هیچ فه‌رمووده‌یه‌كی‌ سه‌حیح نه‌هاتووه‌، وه‌ هیچ كه‌سێكی‌ راستگۆ له‌ راویه‌كان ئه‌م فه‌رموودانه‌ی‌ نه‌گێڕاوه‌ته‌وه‌ كه‌ باس له‌ نوێژ و خواپه‌رستی‌ بكا له‌م شه‌وه‌، مه‌گه‌ر كه‌سانێك نه‌بێ‌ كه‌ گاڵته‌ و یاری‌ به‌ ئایینی‌ موحه‌ممه‌د بكه‌ن و بیانه‌وێ‌ وه‌كو ئاگر په‌رسته‌كان بكه‌ن).
جا ئێمه‌ لێره‌دا خوێنه‌رانی‌ به‌ڕێز و هه‌موو كه‌سێك ئاگادار ده‌كه‌ینه‌وه‌، كه‌ ئه‌و جۆره‌ كه‌سانه‌ی‌ یادی‌ ئه‌م شه‌وه‌ ده‌كه‌نه‌وه‌ ئێمه‌ نایان كه‌ینه‌ ئاگر په‌رست و دوور له‌ دین، به‌ڵكو ده‌ڵێین: ئه‌م جۆره‌ كه‌سانه‌ موسڵمانن و ده‌یانه‌وێ‌ خودا له‌ خۆ رازی‌ بكه‌ن، به‌ڵام تووشی‌ هه‌ڵه‌ بووینه‌ پێویسته‌ به‌ شێوه‌كی‌ جوان بۆیان روون بكه‌ینه‌وه‌ و ئاگاداریان بكه‌ینه‌وه‌ كه‌ فه‌رمووده‌كان لاوازو هه‌ڵبه‌ستراون و كاریان پێ‌ ناكرێ‌، وه‌ (ابن دحية) ش نابا به‌م شێوه‌ تونده‌یه‌ موسڵمانان به‌ ئاگر په‌رست بچوێنێ‌.
ئینجا ئه‌وه‌ ماوه‌ بڵێین كه‌ هه‌ندێ‌ كه‌س ده‌رباره‌ی‌ گه‌وره‌یی شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان ئه‌م ئایه‌ پیرۆزه‌ به‌ به‌ڵگه‌ ده‌هێننه‌وه‌ له‌ سوره‌تی‌ دوخان كه‌ ده‌فه‌رموێ‌: إنا أنزلناه في ليلة مباركة إنا كنا منذرين * فيها يفرق كل أمر حكيم * أمراً من عندنا إنا كنا مرسلين [ 19 ] ، واته‌: ئێمه‌ ئه‌و قورئانه‌مان له‌ شه‌وێكی‌ پڕ له‌ پیت و پیرۆز ناردووته‌ خواره‌وه‌، وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئاگاداریان بكه‌ینه‌وه‌ و بیان ترسێنین له‌ سزای‌ دۆزه‌خ، وه‌ هه‌ر له‌و شه‌وه‌دا هه‌موو كارێك جیا ده‌كرێته‌وه‌ و ناگۆڕێ‌، ئه‌وه‌ش به‌ ئه‌مرو فه‌رمانی‌ ئێمه‌یه‌، وه‌ ئێمه‌ پێغه‌مبه‌ریان بۆ ده‌نێرین تا ئایه‌ته‌كانی‌ خودایان بۆ بخوێنێته‌وه‌.
جا ده‌ڵێن: (في ليلة مباركة) مه‌به‌ست شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبانه‌، به‌ڵام له‌ راستیدا ئه‌مه‌ قسه‌كی‌ بێهێزه‌، زۆربه‌ی‌ زانایان له‌ سه‌ر ئه‌وه‌ن كه‌ مه‌به‌ست پێی شه‌وی‌ قه‌دره‌ (ليلة القدر) ، نه‌ك شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان.
(ابن كثير) (ره‌حمه‌تی‌ خوای‌ لێبێت) ده‌فه‌رموێ‌: (هه‌ر كه‌سێك بڵێ‌: ئه‌م ئایه‌ته‌ مه‌به‌ست پێی شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبانه‌، وه‌كو له‌ (عكرمة) ی‌ ریوایه‌ت كراوه‌، ئه‌وه‌ قسه‌كی‌ دوور ده‌كات و ده‌قی‌ قورئان ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌كا كه‌ قورئان له‌ مانگی‌ ره‌مه‌زان هاتۆته‌ خوار له‌ شه‌وی‌ قه‌در، نه‌ك شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان) (20) .
به‌ڵێ‌/ قورئان به‌ ئاشكرا ده‌فه‌رموێ‌: شهر رمضان الذي أنزل فيه القرآن ... [ 21 ] ، واته‌: مانگی‌ ره‌مه‌زان ئه‌و مانگه‌یه‌ كه‌ قورئانی‌ تێدا ره‌وانكراوه‌.
وه‌ له‌ مانگی‌ ره‌مه‌زانیش قورئان دابه‌زاندنی‌ تایبه‌ت كردووه‌ به‌ شه‌وی‌ قه‌در (ليلة القدر) وه‌ك ده‌فه‌رموێ‌: إنا أنزلناه في ليلة القدر ... (22).
كه‌واته‌: ئه‌و ئایه‌ته‌ی‌ سوره‌تی‌ دوخان إنا أنزلناه في ليلة مباركة مه‌به‌ست شه‌وی‌ قه‌دره‌، نه‌ك شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان.

پوخته‌ی‌ قسان و ئاكامه‌كانی‌ ئه‌م لێكۆڵینه‌وه‌
ده‌رباره‌ی‌ گه‌وره‌یی شه‌وی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان هیچ فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیحی‌ پێغه‌مبه‌ر نیه‌، به‌ڵكو فه‌رمووده‌كان هه‌ندێكیان زۆر لاوازن، هه‌ندێكیشیان هه‌ڵبه‌ستراون به‌ ده‌م پێغه‌مبه‌ر (درودی‌ خوای‌ له‌سه‌ر بێت)، بۆیه‌ هه‌ق نیه‌ هه‌ندێ‌ له‌ ووتار بێژه‌كان و مامۆستاكان هانی‌ خه‌ڵك بده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی‌ ئه‌م شه‌وه‌ زیندوو بكه‌نه‌وه‌ به‌ خواپه‌رستی‌ و به‌ رۆژیش به‌ رۆژوو بن، چونكه‌ وه‌كو روونمان كرده‌وه‌ هیچ فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیح نیه‌ له‌م باره‌وه‌.
به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ كه‌ پێویسته‌ بگوترێ‌ ده‌رباره‌ی‌ رۆژوو گرتن ئه‌وه‌یه‌، رۆژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان دروسته‌ به‌ رۆژوو ببی‌ له‌ چه‌ند حاڵه‌تێكدا:
1ـ ئه‌گه‌ر كه‌سێك عاده‌ت و نه‌ریتی‌ وابێ‌ وه‌كو زیندوو كردنه‌وه‌ی‌ سوننه‌تێكی‌ پێغه‌مبه‌ر (درودی‌ خوای‌ له‌سه‌ر بێت) دووشه‌م و پێنج شه‌مان به‌ رۆژوو بێ‌، رۆژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبانیش بكه‌وێته‌ رۆژی‌ پێنج شه‌ممه‌، ئه‌وا دروسته‌ رۆژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان به‌ رۆژوو بێت.

2ـ دروسته‌ بۆ كه‌سێك كه‌ نه‌ریتی‌ وابێ‌ له‌ هه‌موو مانگێك (3) سێ‌ رۆژان به‌ رۆژوو بێ‌، (13)، (14)، (15) وه‌كو سوننه‌تێكی‌ پێغه‌مبه‌ر، كه‌ پێی ده‌گوترێ‌: (أيام البيض) ، ئه‌وا دروسته‌ رۆژی‌ پانزه‌ی‌ شه‌عبانیش به‌ رۆژوو بێت.

3ـ ئه‌گه‌ر كه‌سێك نه‌ریتی‌ وا بێ‌ رۆژه‌ك نا رۆژه‌ك به‌ رۆژوو بێت، پێش نیوه‌ی‌ شه‌عبانیش به‌ رۆژوو نه‌بووبێ‌، ئه‌وا دروسته‌ بۆی‌ رۆژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان به‌ رۆژوو بێت.

4ـ راسته‌ ده‌رباره‌ی‌ گه‌وره‌یی مانگی‌ شه‌عبان به‌ گشتی‌ و به‌ رۆژوبوون تێیدا چه‌ند فه‌رمووده‌كی‌ سه‌حیحی‌ پێغه‌مبه‌ر هه‌یه‌ كه‌ له‌ بوخاری‌ و موسلم و له‌ سه‌حیحه‌كانی‌ تریشدا هاتووه‌، كه‌ پێغه‌مبه‌ری‌ خودا زۆر به‌ رۆژوو بووه‌ له‌و مانگه‌دا، دیاره‌ قسه‌ی‌ ئێمه‌ له‌سه‌ر ئه‌مه‌ نیه‌، به‌ڵكو ده‌رباره‌ی‌ شه‌وو رۆژه‌كی‌ تایبه‌ته‌ كه‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبانه‌.
كه‌واته‌: ئه‌وه‌ی‌ كه‌ مه‌كروهو ناپه‌سند و بیدعه‌یه‌، ئه‌وه‌یه‌ رۆژی‌ نیوه‌ی‌ شه‌عبان به‌ ته‌نها به‌ رۆژوو بیت، شه‌وه‌كه‌ش تایبه‌ت بكه‌ی‌ به‌ خواپه‌رستی‌ و شه‌ونوێژ و خواردن دروست بكه‌ی و ئاهه‌نگ بگێڕی‌ و هه‌موو ساڵێك بیكه‌یه‌ یاده‌وه‌ری‌.
---------------
په‌راوێزه‌كان
(1) بڕوانه‌: شرح سنن ابن ماجة: المؤلف: السيوطي، عبد الغني، فخر الحسن الدهلوي، الناشر: قديمي كتب خانة ـ كراتشي ـ: 1/100.
(2) بڕوانه‌: الأمالي المطلقة: للإمام أحمد بن حجر العسقلاني، المكتب الإسلامي ـ بيروت ـ، الطبعة الأولى، 1416هـ ـ 1995م، تحقيق: حمدي عبد المجيد السلفي: 1/121.
(3) بڕوانه‌: مجمع الزوائد ومنبع الفوائد: للإمام نور الدين علي بن أبي بكر الهيثمي، دار الفكر ـ بيروت ـ، 1412هـ: 8/126، [12958، 12959، 12860، 12861].
(4) بڕوانه‌: [السلسلة الصحيحة: للألباني، مكتبة المعارف ـ الرياض ـ: 3/135، [1144].
(5) رواه ابن ماجة 1/444، [1388].
(6) بڕوانه‌: [سنن ابن ماجة: للإمام أبي عبد الله محمد بن يزيد القزويني، دار الفكر ـ بيروت ـ، تحقيق: محمد فؤاد عبد الباقي، مع الكتاب: تعليق محمد فؤاد عبد الباقي، والأحاديث مذيلة بأحكام الألباني عليها: 1/444، [1388].
(7) [السلسلة الضعيفة: للألباني، مكتبة المعارف ـ الرياض ـ: 5/154، [2132].
(8) بڕوانه‌: [الفوائد المجموعة في الأحاديث الموضوعة: للإمام محمد بن علي بن محمد الشوكانى، المكتب الإسلامي ـ بيروت ـ، ط3، 1407هـ، تحقيق: عبد الرحمن يحى المعلمي: 1/51.
(9) هه‌مان شه‌رچاوه‌: الفوائد المجموعة في الأحاديث الموضوعة: 1/51.
(10) بڕوانه‌: [كشف الخفا للعجلوني: 2/2337.]
(11) إحياء علوم الدين: للإمام أبي حامد الغزالي، [ت505هـ]، وبذيله كتاب المغني عن الأسفار في تخريج ما في الإحياء من الأخبار: للعلامة زين الدين أبي الفضل عبد الرحيم بن الحسين العراقي [ت806هـ]، ضبط نصه وخرج أحاديثه د/محمد محمد تامر، دار الآفاق العربية ـ القاهرة ـ، ط1، 2004م: 1/277.
(12) هه‌مان سه‌رچاوه‌ [ إحياء علوم الدين: 1/277.]
(13) [السلسلة الضعيفة: للألباني 3/649، [1452، 522].
(14)رواه البيهقي في شعب الإيمان 3/382، [3835]، العلل المتناهية 2/559، ضعيف الترغيب والترهيب 1/156، [620، 622، 1247، 1501، 1651]، الترغيب والترهيب 2/73، [1546، 1547، 1548، 3103، 3825، 4190، 4191].
(15) بڕوانه‌: [العلل المتناهية: 2/559،] هه‌روه‌ها [تذكرة الموضوعات: لابن الجوزي 1/312، هه‌روه‌ها [ضعيف الترغيب والترهيب: للألباني 2/15، [1247].
(16) بڕوانه‌: [الإصابة في تمييز الصحابة: للإمام أبي الفضل أحمد بن علي بن حجر العسقلاني، دار الجيل ـ بيروت ـ، ط1، 1412هـ، تحقيق: علي محمد البجاوي: 5/580، [7398].
(17) بڕوانه‌: [الفوائد المجموعة للشوكاني: 1/51.]
(18) بڕوانه‌: [فيض القدير شرح الجامع الصغير: للإمام عبد الرؤوف المناوي، المكتبة التجارية الكبرى ـ مصر ـ، ط1، 1356هـ، مع الكتاب: تعليقات يسيرة لماجد الحموي: 2/316.
(19) {سورة الدخان: الآية 3ـ5.}.
(20) بڕوانه‌: تفسير القرآن العظيم: للإمام الحافظ عماد الدين أبي الفداء إسماعيل بن كثير القرشي الدمشقي [700ـ774هـ]، متضمنة تحقيقات العلامة محمد ناصر الدين الألباني، خرج أحاديثه: محمود بن الجميل، وليد بن محمد بن سلامة، خالد بن محمد بن عثمان، ط1، 1425هـ ـ 2004م، مكتبة الصفا ـ القاهرة ـ: 7/163.
(21) سورة البقرة: الآية 185.
(22) سورة القدر: 1.
سه‌رجاوه‌: ده‌نكی ئیسلام

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

70

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

فه رموو راپۆرته كه له سه ر ئۆزۆن
گازی ئۆزۆن که‌ ڕێژه‌ی له‌‌% 90 له‌ چینی ستراتۆسفێردایه‌ که‌ (12 _50) کم له‌ ڕووی زه‌وی یه‌وه به‌رزه‌و له‌%10 ی ده‌که‌وێته‌ چینی ترۆپۆسفێر که‌نزیکه ( 10 -12 ) کم له‌ ڕووی زه‌وی یه‌وه‌به‌رزه.
ئۆزۆن فۆرمێکی تایبه‌ته‌ له‌ئۆکسجین ، هه‌رمۆلیکیولێکی ئۆزۆن له‌ سێ ئه‌تۆم ئۆکسجینی به‌ یه‌که‌وه‌ به ستراو پێکهاتووه (03 ).
له‌ژێر کاریگه‌ری تیشکی سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی خۆر و له‌کاتی هه‌وره‌تریشقه‌دا مۆلیکیولی ئۆکسجین دابه‌ش ئه‌بێت بۆ دوو ئه‌تۆم ئه‌مانه‌ش ئاماده‌یی یه‌کگرتنه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ مۆلیکیولێکی ئۆکسجین هه‌یه‌ بۆ پێکهێنانی مۆلیکیولێکی ئۆزۆن وه‌کو له‌ خواره‌وه‌ روونکراوه‌ته‌وه‌:
2 O + 2 O2 -----> 2 O3 گازی ئۆزۆن بۆ پاراستنی بوونه‌وه‌ر به‌ گشتی وڕه‌خساندنی ژیانی مرۆڤ له سه‌ر گۆی زه‌وی وه‌ك مادده‌یه‌کی گرنگ وپێویست زۆر به‌هاداره‌.
کاری گازی ئۆزۆن مژین و نه‌هێشتنی په‌ڕینه‌وه‌ یا گه‌یشتنی تیشکه‌کانی ئولتراڤیولیتی( سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی) تیشکی خۆر، که‌ درێژی شه‌پۆله‌کانیان له‌ نێو( 280_320 ) نانومه‌تره‌ و ووزه‌یه‌کی زۆری تێدایه‌،
بۆ سه‌ر زه‌وی، ئه‌و تیشکانه‌ش ئه‌بنه‌ هۆی فه‌وتان و شێوانی مۆلیکیوله‌ بایۆلۆجیه‌کان وه‌کو خانه‌‌ بۆماوه‌کان و پرۆتین و ئه‌گه‌ری تووشبوونی پێست به‌ نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌ی پێست و لاوازکردنی سیسته‌می به‌رگری و کۆمه‌ڵێ نه‌خۆشی تر، جگه‌ له‌وه‌ی زیانه‌کانی ئه‌م تیشکه‌ جیهانی ڕووه‌ك وئاژه‌ڵیش ده‌گرێته‌وه.
له‌گه‌ڵ ته‌نکبوونه‌وه‌ی چینی ئۆزۆن له‌ ئه‌تمۆسفێردا ده‌رفه‌تی زیاترتێپه‌ڕبوونی تیشکی سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی بۆ سه‌ر زه‌وی زیاتر ده‌بێت وبه‌مه‌ش هه‌ڕه‌شه‌ی زیانه‌کانی بۆ بوونه‌وه‌ر ئاکامی خراپتری لێده‌که‌وێته‌وه‌
له‌ کاتێکدا گازی ئۆزۆن ژیانی زینده‌وه‌ر له‌سه ر گۆی زه‌وی ده‌ڕه‌خسێنێ به‌ بوونی وه‌کو فلته‌رێك بۆ پاڵاوته‌کردنی تیشکی خۆرو مژینی تیشکی سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی پێش گه‌یشتنی به‌ سه‌رڕووی زه‌وی،
له‌ هه‌مان کاتدا بوونی به‌ ڕێژه‌ی 40 مللگرام بۆ مه‌تر سێجا هه‌ست به‌ بوونی ده‌کرێت وله‌ 400 مللگرام بۆ مه‌تر سێجاله‌ سه‌ر ڕووی زه‌وی کاریگه‌ری بۆ
سه‌ر ته‌ندروستی مرۆڤ هه‌یه‌و مرۆڤ تووشی کێشه‌کانی کۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌دان ده‌کات وه‌کو هه‌ناسه‌ ته‌نگی و کۆکه‌ی وشك و سووتانه‌وه‌ی دیواری ناوه‌وه‌ی کۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌دان و فه‌وتانی دارستان و که‌مبوونه‌وه‌ی به‌روبوومی کشتوکاڵی.
له‌هه‌مان کاتدا گازی ئۆزۆن ناڕاسته‌وخۆ به‌شداره‌له‌ گه‌رمبوونی گلۆبالی گۆی زه‌وی و گۆڕانی که‌ش و هه‌وا.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

71

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

كاربۆن یه‌كێكه‌ له‌ توخمه‌ كیمیاییه‌كان ، هێماى(C) ه‌ ، ژماره‌ى گه‌ردیله‌یی (6)ه‌ ، یه‌كێكه‌ له‌ ناكانزاكان ، هاوهێزى چواره‌ ، له‌ سروشتدا به‌ زۆر شێوه‌ ده‌بینرێ.
هێما C
ژماره‌ى پرۆتۆن 6
ژماره‌ى ئه‌لكترۆن 6
بارسته‌ ژماره‌ 12.0107 g/mol
شێوه‌ (رِه‌نگ) ئه‌ڵماس (بێ رِه‌نگه‌)
گرافیت (رِه‌شه‌)
شێوگی ئه‌لكترۆنی 1s2 2s2 2p2
ژماره‌ى ئه‌لكترۆن له‌ هه‌ر به‌رگێك 4 ،2
سیفاته‌ فیزیاییه‌كان
چرِی گرافیت 2.267 gm/cm3
چرِی ئه‌ڵماس 3.513g/cm3 له‌0oC ،101.325Kpa
پله‌ى توانه‌وه‌ 4300-4700 OK
گه‌رمى توانه‌وه‌ گرافیت 100 Kj/mol
گه‌رمى توانه‌وه‌ ئه‌ڵماس 120 Kj/mol
گه‌رمى به‌ هه‌ڵم بوون 355.8 Kj/mol
فراوانی گه‌رمی ئه‌ڵماس 6.115 J/(mol.K) 25OC
فراوانی گه‌رمی گرافیت 8.517 J/(mol.K) له‌ 25OC
په‌ستانى هه‌ڵم
په‌ستان Pa 1 10 100 1000 1*10^4 1*10^5
له‌پله‌ى OK 2830 3048 3289 3572 3908
سیفه‌تی ئه‌تۆمی
شێوگی به‌لوری پوازه‌یی
بارى ئۆكسان 4 ،2 ئۆكسیدی ترشی بێ هێز
سالبی كاره‌بایی 2.55(پێوه‌ری باولینگ)
هێزی ئا یۆنین 1- 1086.5 Kj/mol
2- 2352.6 Kj/mol
3- 4620.5 Kj/mol
نیوه‌ تیره‌ی گه‌ردیله‌ 70 Pm
نیوه‌ تیره‌ی گه‌ردیله‌ (ژماره‌یى) 67 pm
نیوه‌ تیره‌ی گه‌ردیله‌ هاوبه‌شی Pm 77
نیوه‌ تیره‌ی گه‌ردیله‌ ڤان دیر ڤا لز 170pm
سیفه‌تی تر
باری موگناتیسی دایا موگناتیسی
گه‌یاندنی گه‌رمی گرافیت 300Kcal (119-165) (W/(m.K))
گه‌یاندنی گه‌رمی ئه‌ڵماس 300Kcal (900-2320) (W/(m.K))
خێرایی بڵاوبونه‌وه‌ى گه‌رمى (ئه‌ڵماس) (503-1300)mm2/s له‌ 300OK
ژماره‌ى تۆماركردن 0-44-7440


هاوتا توخمه‌كانی كلور
هاوتا بوونی له‌ سروشت نیوه‌ ته‌مه‌ن جۆرى تیشك هیزی تیشك(MeV) هاوتاكانی تر
C12 %98.9 C جێگیره‌ و 6 نیوترونی هه‌یه‌
C13 %1.1 C جێگیره‌ و 7 نیوترونی هه‌یه‌
C14 ده‌گمه‌ن 5730 سالڕ 0.156 N14

جۆره‌كانی كاربۆن:
1-ئه‌ڵماس: ڕه‌قترین جۆری كانزایه‌ ، له‌ شێوه‌ى قوچه‌ك دایه‌ كه‌ كاربۆن له‌ گۆشه‌كاندا هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ یه‌ك گه‌ردیله‌ى كاربۆن له‌ ناوه‌راست كه‌ گه‌ردیله‌كان به‌ چوار ئه‌لكترۆن له‌ خولی (SP3) به‌یه‌ك ده‌به‌سترێن
كه‌ هێزو ره‌قى ده‌به‌خشێته‌ ئه‌ڵماس.
2-گرافیت: یه‌كێكه‌ له‌ مادده‌ نه‌رمه‌كان ، گه‌ردیله‌كانى كاربۆن به‌ سێ ئه‌لكترۆن له‌ خولی SP2 به‌یه‌ك ده‌به‌سترێن وه‌ یه‌ك ئه‌لكترۆن له‌ خولی S .
3-فۆلیرین: بریتییه‌ له‌ گه‌ردى گه‌وره‌ پێكهاتووه‌ له‌ كاربۆن له‌ شێوه‌ى گۆدایه‌(كه‌ به‌ باشترین و ئاسانترین شێوه‌ داده‌نرێت به‌ باكی بۆل ناسراوه‌).
4-سیرافیت: ڕوێكی لوسی هه‌یه‌ ، پێكهاته‌ی به‌ته‌واوی نازانرێ.
5-ئایۆنسدالایت: وه‌ك ئه‌ڵماسه‌ له‌ پێكهاته‌یدا به‌ڵام به‌ به‌لوری شه‌شی.
6-كاربۆنی نا بلوری : كۆبونه‌وه‌ی گه‌ردیله‌كانی كاربۆن به‌ شێوه‌یه‌كی ناڕێك و نا بلوری له‌ باری شوشه‌یی یه‌.
7-بڵقی كاربۆنی بچووك : تۆڕێكی موگناتیسی هه‌ستیار ، چڕییه‌كه‌ى كه‌مه‌ وه‌ك گرافیت ، به‌ جۆرێ گه‌ردیله‌كان سێیانی له‌ خولی شه‌شی و حه‌وتی به‌ یه‌ك ده‌به‌سترێن.
8- بۆڕی كاربۆنی بچووك: گه‌ردیله‌كان سێیانی به‌ یه‌ك ده‌به‌سترێن كه‌ شێوه‌ى بۆڕی ناو به‌تاڵ وه‌رده‌گرێ.
9- كاربۆنی شوشه‌یی(Isotropic): ژماره‌یه‌كی زۆر كونی تێدایه‌ ، به‌ پێچه‌وانه‌ی گرافیت ، گه‌ردیله‌كان به‌شێوه‌ى نارێك بڵاو بوونه‌ته‌وه‌.
كاربۆن له‌ هه‌موو بواره‌كانى ژیان به‌شداره‌ ، به‌تایبه‌تی كیمیای ئه‌ندامى. یه‌كێكه‌ له‌ ناكانزاكان ، توانای دروست كردنی به‌ندی هاوبه‌شی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ژماره‌یه‌كی زۆر له‌ توخمه‌كان ، له‌ پێكهاته‌ی زیاتر له‌ ده‌ ملیۆن ئاوێته‌دا به‌شداره‌ ، له‌گه‌ڵ ئۆكسجین یه‌ك ده‌گرێ بۆ پێكهێنانی دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن كه‌ زۆرگرنگه‌ له‌ گه‌شه‌كردنی ڕوه‌ك. له‌گه‌ڵ هایدرۆجین یه‌ك ده‌گرێ بۆ پێكهێنانی هایدرۆكاربۆنه‌كان كه‌ له‌ زۆربه‌ی پیشه‌سازییه‌كان به‌كاردێ . وه‌ له‌گه‌ڵ ئۆكسجین و هایدرۆجین یه‌ك ده‌گرێ بۆ پێكهێنانی ترشه‌ چه‌ورییه‌كان كه‌ پێویسته‌ بۆ ژیان وه‌ هه‌رورها ئه‌سته‌رى لێ دروست ده‌كرێ كه‌ تام و بۆنی میوه‌ى لێ دێ . هه‌روه‌ها (C-14) به‌كاردێ له‌ دیاركردنی ته‌مه‌ن به‌ ڕێگای تیشك.
سیفه‌ته‌كانی كاربۆن:
توخمی كاربۆن تایبه‌تمه‌ندی خۆی هه‌یه‌ چونكه‌ زۆر شێوه‌ی هه‌یه‌ له‌ نه‌رمترین شێوه‌ (گرافیت) بۆ ڕه‌قترین شێوه‌ (ئه‌ڵماس) وه‌ هه‌روه‌ها توانایه‌كی زۆری هه‌یه‌ بۆ دروست كردنی به‌ندی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ توخمه‌كانی تر وه‌ هه‌روه‌ها له‌گه‌ڵ گه‌ردیله‌ی ترى كاربۆن. كاربۆن به‌ توخمێكى سه‌ره‌كى ژیان داده‌نرێ ، هایدرۆكاربۆنه‌كان به‌ فراوانی به‌كاردێن له‌ ژیانی ئابوریدا ، وه‌ك به‌رهه‌مه‌كانی نه‌وتی خاو كه‌ ته‌كنۆلۆجیای پیشه‌سازى به‌كاردێت بۆبه‌رهه‌مهێنانی به‌نزین ، گاز ، كیرۆسین و زۆر به‌رهه‌می تر .
به‌كارهێنانه‌كانی كاربۆن:
كاربۆن پێكهێنه‌ره‌كی سه‌ره‌كییه‌ له‌ دروستبوونی ژیان ، هایدرۆكاربۆن گرنگترین شێوه‌كانی كاربۆنه‌ كه‌ ڕۆژانه‌ به‌كار دێت وه‌ك ووزه‌ به‌تایبه‌تی نه‌وتی خاو كه‌ زۆر به‌رهه‌می لێ جیا ده‌بێته‌وه‌ وه‌ك به‌نزین ، گاز.كیرۆسین..وه‌هه‌روه‌ها نه‌وتی خاو به‌شداره‌ له‌ زۆربه‌ی پیشه‌سازییه‌كان وه‌ك پیشه‌سازی پلاستیك.
به‌كارهێنانه‌كانی تری كاربۆن:
· كاربۆن- 14 كه‌له‌27-فبرایر ساڵی 1940 ز دۆزراوه‌ به‌كاردێ له‌ ده‌ستنیشان كردنی ته‌مه‌ن به‌ ڕێگای تیشك.
· گرافیت تێكه‌ڵ ده‌كرێ له‌گه‌ڵ قوڕ بۆ دروستكردنی پێنوسی ره‌ساس.
· ئه‌ڵماس به‌كاردێ له‌ دروستكردنی نوكی كونكه‌ر ، وه‌هه‌رورها وه‌ك خشڵ بۆ جوانكاری.
· كاربۆن له‌گه‌ڵ ئاسن تێكه‌ڵ ده‌كرێ بۆ به‌رهه‌مهێنانی پۆڵا.
· كاربۆن به‌كاردێ له‌ كارگه‌ ناوكییه‌كان بۆ كه‌مكردنی خێرایی نیۆترۆن.
· گرافیت ورد ده‌كرێ و له‌ قالب ده‌كرێ بۆ كاری هونه‌ری به‌كاردێ.
· ده‌نكى(حب) ڕه‌ژوو له‌ پزیشكیدا به‌كاردێ بۆ مژینی ماده‌ ژه‌هری یه‌كان له‌ كۆئه‌ندامى هه‌رس.
مێژووى كاربۆن:
(كاربۆ) له‌ زمانی لاتینیدا به‌ مانای ڕه‌ژوو دێ ، له‌ دێر زه‌مانه‌وه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌ ، له‌ كۆنه‌وه‌ دار به‌كار هاتووه‌ بۆ به‌رهه‌مهێنانی ڕه‌ژوو به‌ڕێگای سوتاندن بێ ئۆكسجین . ئه‌ڵماسیش یه‌كێكه‌ له‌ ماده‌ ده‌گمه‌نه‌ به‌نرخه‌كان.
جۆره‌كانی شێووگی كاربۆن :
شێووگی كاربۆنی خاوین جیاوازه‌ له‌پێكهاته‌ى شێووگی گه‌ردیله‌كانی ترى كاربۆن ،سێ شێووگی ناسراوی كاربۆن هه‌یه‌،كاربۆنی نابلوری، گرافیت،ئه‌ڵماس.
ژماره‌یه‌ك له‌ جۆره‌كانی شێووگی كاربۆنی نائاسایی (شاز) هه‌یه‌ له‌وانه‌ فۆلیرین (كاربۆنی زۆر وورد له‌شێوه‌ی بۆڕی باریك) و لۆنسدالیت .
كاربۆن له‌ شێوه‌ی نابلوری وه‌ك گرافیت هه‌یه‌،كه‌چی له‌ شێوه‌ی بلوری بوونی زۆر كه‌مه‌. به‌ڵام له‌شێوه‌ى تۆز (پۆدره‌) هه‌یه‌ كه‌ پێكهاته‌ی سه‌ره‌كی ماده‌كانی وه‌ك ڕه‌ژوو،سناج،ته‌نی و كاربۆنی چاڵاك.
له‌ په‌ستانی ئاسایی كاربۆن شێوه‌ى گرافیت وه‌رده‌گرێ،كه‌ هه‌ر گه‌ردیله‌یه‌ك له‌گه‌ل سێ گه‌ردیله‌ى تر به‌ستراوه‌ له‌ ئاستێك كه‌ شێوه‌ى شه‌شینه‌ وه‌رده‌گرێ له‌ ئه‌لقه‌كان،وه‌ك ئه‌لقه‌ى هایدرۆكاربۆنی ئه‌رۆماتی.دوو شێوه‌ی ناسراوى گرافیت هه‌یه‌،یه‌كه‌میان ئه‌لفا (شه‌شینه‌)، دووه‌میان بێتا (مه‌وشوری شه‌شینه‌ ڕێك) كه‌ هه‌ردووكیان هه‌مان سیفاتی فیزیاییان هه‌یه‌،ته‌نها له‌ پێكهاته‌ى بلوری نه‌بێ.
ئه‌و گرافیته‌ى كه‌ به‌شێوه‌یه‌كی سروشتی هه‌یه‌ نزیكه‌ى (30%) ى له‌ شێوه‌ی ئه‌لفایه‌،به‌ڵام له‌كاتی دروستكردنی گرافیت ته‌نها شێوه‌ى ئه‌لفاى تێدایه‌،ده‌توانرێ شێوه‌ى ئه‌لفا بۆ شێوه‌ى بێتا به‌ ڕێگاى چاره‌سه‌رى میكانیكی وه‌ شێوه‌ى بێتا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ شێوه‌ى ئه‌لفا به‌ گه‌رم كردن بۆ زیاتر له‌ (1000 Oس ) .
گرافیت كاره‌با ده‌گه‌یێنێ چونكه‌( هه‌وری-بای) به‌ چڕی كۆنه‌بۆته‌وه‌. گرافیت ماده‌یه‌كی نه‌رمه‌ و به‌شه‌كانی به‌ گه‌ردیله‌ى تر جیا ده‌كرێ،وه‌ به‌یه‌كتری به‌ستراون به‌ هێزی ڤان دیر ڤالز له‌به‌ر ئه‌وه‌ به‌ ئاسانی له‌سه‌ر یه‌ك ده‌خلیسكێن.
كاربۆن له‌ ژێر په‌ستانی زۆر به‌رزدا شێوه‌یه‌ك له‌ شێوه‌كانی شێووگی كاربۆن وه‌رده‌گرێ كه‌ پێی ده‌ڵێن ئه‌ڵماس،كه‌ هه‌ر گه‌ردیله‌یه‌كى كاربۆن به‌ چوار گه‌ردیله‌ى تر به‌ستراوه‌.ئه‌ڵماس هه‌مان پێكهاته‌ى شه‌ش پاڵووى سیلیكۆن و جه‌رمانیۆمى هه‌یه‌، هێزی به‌نده‌كانی نێوان كاربۆن - كاربۆن زۆر به‌هێزه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ به‌كاردێ له‌گه‌ڵ نیتریدی بۆرۆن (BN) بۆ دروستكردنی به‌هێزترین ماده‌ كه‌ به‌رگرییه‌كی زۆری هه‌یه‌ بۆ تیغ كردن.
ئه‌و گۆڕانانه‌ی كه‌ به‌سه‌ر گرافیت دێ له‌ پله‌ى گه‌رمى ئاساییدا (پله‌ى گه‌رمى ژوور) زۆر هێواشه‌و هه‌ستی پێ ناكرێ .له‌ژێر بارودۆخی تایبه‌تدا كاربۆن ده‌بێته‌ بلوری لۆنسدالایت كه‌ شێوه‌ى به‌ ئه‌ڵماس ده‌چێ به‌ڵام شه‌شینه‌یه‌.
فۆلیرین شێوگی پێكهاتنی له‌ گرافیت ده‌چێ به‌ڵام له‌جیاتی شێوه‌ى شه‌شینه‌ى بێگه‌رد شێوه‌ی پێنجینه‌ (له‌وانه‌یه‌ حه‌فتینه‌) له‌ گه‌ردیله‌ى كاربۆنی تێدابێ كه‌ ده‌بێته‌ هۆی لاربوونه‌وه‌ى چینه‌كان بۆ شێوه‌ى گۆیی یان لوله‌یی ، فۆلیرین پێی ده‌ڵێن (گۆی بوكی یان لوله‌ى بوكی) كه‌ سیفه‌ته‌كانی تا ئێستا شی نه‌كراوه‌. هه‌موو ناوه‌كانی فۆلیرین بۆ ڕێزلێنان له‌ (بوكوینستر فولیر) په‌ره‌پێده‌ری گومبه‌تی جیودیسی كه‌ به‌ ناوى گۆی بوكی ده‌ناسرێ.
شێوه‌كانى كاربۆنى شێووگى بریتیه‌ له‌ :
1- كاربۆنى نا بلورى .
2- بڵقى كاربۆنى وورد (كه‌له‌ ساڵى 1997 دۆزراوه‌ ) .
3- لوله‌ى كاربۆنى وورد .
4- فۆلیرین .
5- گرافیت .
6- ئه‌یۆسدالایت .
7- سیرافیت .
جیاوازى نێوان ئه‌ڵماس و گرافیت :
1- ئه‌ڵماس به‌هێزترین كانزاى ناسراوه‌ له‌لایه‌ن مرۆڤ،كه‌چى گرافیت نه‌رمه‌ .
2- ئه‌ڵماس ماده‌ێكى كاشتت ، كه‌چى گرافیت ماده‌كى چه‌وركه‌ره‌وه‌یه‌ .
3- ئه‌ڵماس نه‌گه‌یه‌نه‌ریه‌كى باشه‌ بۆ كاره‌با ، كه‌چى گرافیت كاره‌با ده‌گه‌یێنێ .
4- ئه‌ڵماس به‌زۆرى ڕوونه‌ ، كه‌چى گرافیت تاریكه‌ (لێله‌) .
5- ئه‌ڵماس شێوه‌ى بلورى شه‌ش پاڵووى هه‌یه‌ ، كه‌چى گرافیت شێوه‌ى بلورى شه‌شینی هه‌یه‌ .
جیاوازى نێوان كاربۆنی نابلورى و كاربۆنی لوله‌یی وورد :
1- كاربۆنی نابلورى ماده‌یه‌كه‌ كه‌ به‌ئاسانی دروست ده‌كرێ ، كه‌چی كاربۆنی لوله‌یی وورد پێویستی به‌ پاره‌یه‌كی زۆر هه‌یه‌ بۆ دروستكردنی .
2- كاربۆنی نابلورى هه‌مووی هه‌مان سیفه‌تیان هه‌یه‌ ، كه‌چی كاربۆنی لوله‌یی سیفه‌ته‌كانی لێكچوو نییه‌ و ده‌گۆڕێ.
بوونی كاربۆن:
له‌ پێكهاته‌ی زیاتر له‌ ده‌ ملیۆن ئاوێته‌دا به‌شداره‌ ، هه‌زاره‌ها له‌م پێكهاتانه‌ پێویستی سه‌ره‌كین بۆ ژیان جگه‌ له‌ گرنگی ئابووری . له‌ خۆرو ئه‌ستێره‌ كلكداره‌كاندا دا هه‌یه‌ . هه‌روه‌ها نه‌یزه‌كه‌كان ئه‌ڵماسی وردیان تێدایه‌ . كاربۆن له‌كه‌ڵ توخمه‌كانی تر به‌ یه‌كگرتویی هه‌یه‌ له‌ به‌رگی هه‌وایی ، وه‌ك تواوه‌ش به‌دی ده‌كرێ له‌ ئاودا ، پێكهێنه‌رێكی سه‌ره‌كی كاربۆن و وبه‌رده‌كانه‌(كه‌ بڕێكی كه‌م كالسیۆم ومه‌گنیسیۆم وئاسن ، له‌گه‌ڵ هایدرۆجین یه‌كده‌گرێ بۆ پێكهێنانی هایدرۆكاربۆنه‌كان وه‌ك نه‌وتی خاو وگازى سروشتی.
گرافیت به‌ ڕێژه‌یه‌كى زۆر هه‌یه‌ له‌ نیۆیۆرك و تكساس له‌ وڵاته‌یه‌كگرتوه‌كانی ئه‌مریكا ، ڕوسیا ، مه‌كسیك ، گرین لاند ، وه‌ هیند.
ئه‌ڵماسی سروشتی له‌ به‌ردی گڕكانی (كیمبرلیت) كه‌ له‌ گركانه‌كانی كۆندا به‌دى ده‌كرێ ، كه‌ زۆربه‌یان ده‌كه‌وێته‌ باشوری ئه‌فریقیا ، نامیبیا ، بوتسوانا ، كۆمارى كۆنگۆ ، هه‌روه‌ها له‌ ڕوسیا و به‌رازیل و باكوری ڕۆژهه‌ڵاتی ئوستڕالیا هه‌یه‌.
ئاوێته‌كانی كاربۆن:
گرینگترینیان دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆنه‌(CO2) به‌ ڕێژه‌كی كه‌م له‌ به‌رگی هه‌وادا هه‌یه‌ ، كه‌ له‌ لایه‌ن زینده‌وه‌ران به‌رهه‌م دێ و به‌كار دێ . دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن له‌گه‌ڵ ئاو كارلێك ده‌كات بۆ پێكهێنانی ترشی كاربۆنیك(H2CO3) به‌ ڕێژه‌یه‌كى كه‌م ، كه‌ جێگیر نییه‌ وه‌ك زۆربه‌ى ئاوێته‌كانی كاربۆن كه‌ به‌ندی هاوبه‌شی هه‌یه‌ له‌گه‌ڵ ئۆكسجین ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ ئایۆنی كاربۆناتی ناجێگیر دروست ده‌بێ.
چه‌ند جۆره‌ خوێ هه‌یه‌ له‌ شێوه‌ى كاربۆنات وه‌ك كالسیت ، دووه‌م كبریتیدی كاربۆن . له‌ ئۆكسیده‌كانی تری كاربۆن ، یه‌كه‌م ئۆكسیدی كاربۆن ، ئۆكسیدی نائاسایی كاربۆن(C3O2) . یه‌كه‌م ئۆكسیدی كاربۆن له‌ئه‌نجامی سووتانی ناته‌واوی كاربۆن دروست ده‌بێ ، بێ ره‌نگه‌ ، بێ بۆنه‌ . كه‌مێك پۆلاریتی هه‌یه‌ ئه‌ویش له‌به‌ر ئه‌و به‌نده‌ سیانییه‌ی كه‌ له‌ نێوان كاربۆن و ئۆكسجین هه‌یه‌ كه‌ وا ده‌كات له‌گه‌ڵ هیمۆگلۆبین له‌ خوێن یه‌ك بگرێ ، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه‌ به‌ گازێكى ژه‌هراوی داده‌نرێ ، سیانید(CN) به‌ هه‌مان شێوه‌ وه‌ك ئایۆنی هالید كارده‌كات.
كاربۆن له‌گه‌ڵ كانزا تفته‌كان كارلێك ده‌كات وكاربید یان ئه‌سیتیلید پێك دێنێ كه‌ ئه‌مانه‌ش به‌كاردێن له‌ به‌رهه‌مهێنانی میسان وئه‌سیتیلین كه‌ ترشى بێ هێزن ، سالبی كاره‌بایی (2.5) ، وه‌ك كاربۆرۆندۆم كه‌(SiC) به‌ ئه‌ڵماس ده‌چێ.
هایدرۆكاربۆنه‌كان له‌ زنجیره‌یه‌ك كاربۆن پێك دێن كه‌ به‌ زیادبوونی ژماره‌ی كاربۆن هایدرۆكاربۆنه‌كه‌ قورستر ده‌بێ وه‌ك جۆره‌كانی ڕۆن و ماده‌ مۆمی یه‌كان.
سوڕی كاربۆن:
گۆڕینی هاوتایه‌كی كاربۆن بۆ هاوتایه‌كی تر له‌ باری ئاساییدا ناكرێت، له‌هه‌ندێ سه‌رچاوه‌ كاربۆن به‌رهه‌م دێ وه‌ له‌ شوێنی تردا به‌كار دێ به‌مه‌ش ده‌ڵێن سوڕی كاربۆن . بۆ نموونه‌ ڕووه‌ك دوه‌م ئۆكسیدی كاربۆن وه‌رده‌گرێ و له‌ كرداری ڕۆشنه‌ پێكهاتن به‌كاردێ ، ئه‌م ڕووه‌كانه‌ش ده‌بنه‌ خۆراكى گیان له‌به‌ران ، ئه‌م گیان له‌به‌رانه‌ش له‌ كرداری هه‌ناسه‌دانه‌وه‌ دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن ده‌رده‌ده‌ن . ئه‌مه‌ش ئاسانترین جۆره‌ له‌ سوڕی كاربۆن ، چونكه‌ هه‌ندێك له‌ دووه‌م ئۆكسیدی كاربۆن له‌ ئاوی زه‌ریاكان ده‌توێته‌وه‌ یان هه‌ندێ له‌ گیان له‌به‌ره‌ مردووه‌كان شێوه‌ى به‌ردین وه‌رده‌گرن.
هاوتاكانی كاربۆن:
كاربۆن دوو هاوتای سروشتی هه‌یه‌ یه‌كه‌میان (C12) كه‌ به‌ڕێژه‌ی (%98.89) كۆی كاربۆنی سروشت پێك دێنێ ، دوه‌میان(C13) كه‌ به‌ڕێژه‌ی (1.11) كۆی كاربۆنی سروشت پێك دێنێ ، كه‌چی كاربۆن(C14) جێگیر نییه‌ . نزیكه‌ی پازده‌ هاوتای تری كاربۆن هه‌یه‌ نیوه‌ ته‌مه‌نی(C8)له‌ هه‌موویان كورتتره‌ و ده‌گاته‌(21- 1.98739*10^) چركه‌ .
له‌ساڵی 1961 یه‌كێتی گشتی كیمیای نێوده‌وله‌تی (IUPAC) هاوتا كاربۆنی -12 ى په‌سه‌ند كرد وه‌ك بنچینه‌یه‌ك بۆپێوانی بارسته‌ گه‌ردیله‌ . نیوه‌ ته‌مه‌نی كاربۆن-14 بریتیه‌له‌ ( 5715)ساڵ ، به‌فراوانی به‌كاردێت له‌ دیاركردنی ته‌مه‌نی دار و شوێنه‌وار.
خۆ پاراستن:
كاربۆن توخمێكى مه‌ترسیدار نیه‌ ، به‌ڵام هه‌ڵمژینی بڕێكی زۆر له‌ ته‌نى مه‌ترسیداره‌ ، هه‌روه‌ها كاربۆن له‌ پله‌ى گه‌رمی به‌رز گڕ ده‌گرێ . له‌ به‌ر ئه‌وه‌ى ژماره‌یه‌كى زۆر ئاوێته‌ی كاربۆن هه‌یه‌ ، هه‌ندێكیان ژه‌هراوین وه‌ك(CN) ، هه‌ندێكیان زۆر پێویستن بۆ ژیان وه‌ك دیكسترۆز ، هه‌ندێكیان پێویستن و ژه‌هراوین له‌ هه‌مان كاتدا وه‌ك (CO2).
به‌كار هێنانه‌كانى كاربۆن:
كاربۆن توخمێكی گرنگه‌ بۆ ژیان ، بێ كاربۆن ژیان نه‌ده‌بوو له‌سه‌ر گۆی زه‌وى ، به‌كار هێنانه‌كانى تری كاربۆن له‌ شێوه‌ی هایدرۆكاربۆنه‌كانه‌ وه‌ك نه‌وتی خاوو به‌رهه‌مه‌كانی له‌ به‌نزین و گاز و كیرۆسین و پلاستیك.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

72

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

دارشتن

تێكۆشان

مرۆكان له‌ ده‌می پیریدا زۆر زیاتر له‌ گه‌نجان پێویستیان به‌ تێكۆشان و كرده‌وه‌ی زۆرتر و چاكتر هه‌یه‌، هه‌رچه‌نده‌ گه‌نجێتی زه‌مینه‌ی كرده‌وه‌كانیی بۆ ئاوه‌ڵاتره‌ له‌ پیره‌كان، به‌ڵام پیری زیاتر زه‌مینه‌ی مردنی كتوپڕیان بۆ خۆش ئه‌كات! بۆیه‌ خوای په‌رده‌وه‌دگار هه‌میشه‌ و له‌ هه‌مووكات و ساتێكی ژیانی به‌نده‌كاندا خۆیان وه‌بیر ئه‌هێنێته‌وه‌و ئاگاداریان ده‌كاته‌وه‌ له‌ غه‌فله‌ت و له‌ بێئاگایی ..


بۆیه‌ زۆر زه‌رووره‌ كه‌ به‌نده‌كان له‌ ده‌می پیریدا قه‌ره‌بووی زۆر شتی له‌ده‌ستچوو بكه‌نه‌وه‌، وه‌ نه‌كه‌ن له‌و هه‌موو كۆشكو ته‌لاره‌ ئیمانییه‌ی له‌ ده‌می گه‌نجێتیاندا پێكیان هێناوه‌ له‌ده‌می پیری لێیان په‌شیوان ببنه‌وه‌، ده‌نا له‌ ئاكام له‌ دونیاو له‌ ئاخیره‌تدا مایه‌پووچی ئه‌بن.. بۆیه‌ پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله عليه وسلم) ده‌یفه‌رموو: « فَوَ الَّذِي لا إِله غَيْرُهُ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ عَمَلَ أَهْلِ الجَنَّةِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وبَيْنَهَا إِلاَّ ذِراعٌ ، فَيَسْبقُ عَلَيْهِ الْكِتابُ ، فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْل النَّارِ ، فَيَدْخُلُهَا ، وَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَتَّى مَا يَكُونُ بَيْنَهُ وَبَيْنَهَا إِلاَّ ذِرَاعٌ ، فَيَسْبِقُ عَلَيْهِ الْكِتَابُ فَيَعْمَلُ بِعَمَلِ أَهْلِ الجَنَّةِ فَيََدْخُلُهَا » (متفقٌ عليه عن ابنِ مسعودٍ ، رضي اللَّه عنه) . واته‌: سوێند به‌وه‌ی جگه‌ له‌و خوایه‌كیتر نییه‌، كه‌سی واتان هه‌یه‌ كاروكرده‌وه‌ی به‌هه‌شتیی ده‌كات هه‌تا له‌نێوان ئه‌و به‌هه‌شتا ئه‌ندازه‌ی گه‌زێكی ده‌مێنێ، كه‌چی نووسراوه‌كه‌ پێشی ده‌كه‌وێت و كاروكرده‌وه‌ی دۆزه‌خیی ده‌كات و ده‌چێته‌ دۆزه‌خ، هه‌روه‌ها كه‌سی واشتان هه‌یه‌ كاروكرداری دۆزه‌خیی ده‌كات، هه‌تا به‌ئه‌ندازه‌ی گه‌زێكی ده‌مێنێ و نووسراوه‌كه‌ پێشی ده‌كه‌وێت و كاروكرده‌وه‌ی به‌هه‌شتیی ده‌كات و ده‌چێته‌ به‌هه‌شته‌وه‌). هه‌ڵبه‌ت ئه‌م فه‌رمووده‌ ئاماژه‌ به‌ چاره‌نووسی به‌نده‌كان ئه‌كات، بۆیه‌ خوای په‌روه‌ردگار ده‌فه‌رموێت: فَلاَ تَمُوتُنَّ إَلاَّ وَأَنتُم مُّسْلِمُون (البقرة‌ : 132). واته‌: مه‌كرن به‌ مسوڵمانێتی نه‌بێت! بۆیه‌ گرنگه‌ كه‌ به‌نده‌كان زۆر چاو له‌دواهه‌مین ته‌مه‌نیان بكه‌ن كه‌ نازانن كه‌یه‌و كه‌ی دێت، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه‌ پیرو به‌ ساڵاچوون زیاتر ئه‌گه‌ری مردن و كۆتایی ته‌مه‌نیان لێ ئه‌كرێت، بۆیه‌ له‌و سات و كاته‌ی ته‌مه‌نی به‌سه‌رچوویاندا زه‌رووره‌ هه‌میشه‌ بیرییان به‌لای مردن و زیاتر په‌یاكردن و وه‌ده‌ستخستنی كرده‌وه‌ی چاكه‌كان بێت، تا ئه‌گه‌ر له‌ پێشیشدا كرده‌وه‌ی خراپییان هه‌بووبێت، ئه‌وه‌ با لێره‌و له‌وكاته‌ ناسكه‌یاندا قه‌ربووی بكه‌نه‌وه‌..
بۆیه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رنج له‌ ژیانی جوامێران و خواناسانی ئه‌م ئوممه‌ته‌ بده‌ین، ئه‌بینین كه‌ له‌ ده‌می پیریاندا زیاتر چاڵاكترو هه‌ڵسوڕاوترو خێره‌ومه‌نتر بوونه‌.
وێڕای ئه‌وه‌ بابای به‌ساڵاچوو لای خوا ڕێزو پێزانینی تایبه‌تی هه‌یه‌، وه‌ك له‌ كۆمه‌ڵێك فه‌رمووده‌ی پێغه‌مبه‌ر "صَلّی‌ اللهُ عَڵیْهِ وَعَڵی‌ ێ‌لِهِ وسَلَّم " ئه‌م ڕاستییه‌ وه‌ دیار ئه‌كه‌وێت، بۆیه‌ پێغه‌مبه‌ری ئه‌كڕه‌م (صلى الله عليه وسلم) فه‌رموویه‌تی: « لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَرْحَمْ صَغِيرَنَا ، وَيَعْرِفْ شَرفَ كَبِيرِنَا » (حديثٌ صحيحٌ رواه أبو داود والترمذي ، وقال الترمذي : حديثٌ حسنٌ صحيح عن عَمْرو بنِ شُعَيْبٍ ، عن أَبيِهِ ، عن جَدِّه رضي اللَّهُ عنهم). واته‌: له‌ ئێمه‌ نییه‌ كه‌سێ‌ كه‌ به‌زه‌یی به‌ بچووكمان نه‌یه‌نێته‌وه‌و قه‌دری شكۆی گه‌ورانمان نه‌زانێت! هه‌روه‌ك له‌ ڕێزی به‌ساڵاچووانیش هه‌مدیس فه‌رموویه‌تی: «أعْذَرَ اللَّهُ إلى امْرِىءٍ أخَّرَ أجلَه حتى بلَغَ سِتِّينَ سنةً » (رواه البخارى عن أَبِي هريرة رضي اللَّه عنه). واته‌: خوای گه‌وره‌ هیچ به‌هانه‌ی نه‌هێشتۆته‌وه‌ بۆ مرۆڤێك، كه‌ نه‌یمراندبێ‌، تا ته‌مه‌نی گه‌یشتۆته‌ شه‌ست ساڵ‌. واته‌: هیچ بیانووی به‌ ده‌سته‌وه‌ نیه‌ كه‌ له‌و ماوه‌ درێژه‌دا خۆی له‌ خوا نزیك نه‌كردبێته‌وه‌: به‌ ئه‌نجام دانی ئه‌و واجبانه‌ی خوا فه‌رمانی‌ پێ‌ كردوه‌.
خوای گه‌وره‌ ده‌فه‌رموێت: أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَاءكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِن نَّصِيرٍ (فاطر: 37). واته‌: ئه‌رێ ئێمه‌ ئه‌وه‌نده‌ ته‌مه‌نی درێژمان پێنه‌دان كه‌ هه‌ركه‌سێك ژیرو وریا بوایه‌ له‌و ماوه‌یه‌دا بیربكاته‌وه‌، ده‌یتوانی په‌ندو كه‌ڵكی لێ وه‌رگرێت ؟ و له‌هه‌مانكاتدا ترسێنه‌ریشمان نه‌هاته‌ لاتان بتان ترسێنێ به‌ سزا ؟ ئاده‌ی چ سوودێكی بوو بۆتان ؟ سزای سته‌مه‌كه‌تان بچێژن، خۆ بۆسته‌مكارانیش هیچ یارمه‌تیده‌رێك نییه‌، به‌تایبه‌ت ئه‌مڕۆ.
ئیبنوعه‌بباس (خوا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت واته‌: (ئایا له‌ پاشان ته‌مه‌نی ئێوه‌م نه‌كرد به‌ شه‌ست ساڵ‌؟!).
بۆیه‌ حوسێنی كوڕی عه‌لی (خوا لێی ڕازی بێت) ده‌فه‌رموێت: "أفضل الناس ثواباً يوم القيامة المؤمن المعمر" واته‌: باشترین پاداشتی خه‌ڵك له‌ ڕۆژی دوایی بۆ بڕواداری به‌ساڵا چووه‌.

ده‌گێڕنه‌وه‌ كه‌وا پیاوێكی به‌ساڵاچوو به‌ ناوی (فیزاری) ڕۆژێ‌ ده‌چێته‌ لای هه‌ندێ‌ له‌ خه‌لیفه‌كانی به‌نی ئومه‌ییه‌، پرسیاری ته‌مه‌نی لێ ده‌كه‌ن، ئه‌ویش ده‌ڵێت: سه‌دوبیست ساڵ ته‌مه‌نمه‌ و شه‌ست ساڵی دواییم له‌ ئیسلام به‌ڕێ‌ كردووه‌..!

"ئیبنولجه‌وزی " (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) ده‌فه‌رموێت: "ئاده‌م " (سه‌لامی خوای لێ بێت) هه‌زار ساڵ‌ ژیاوه‌، "شیت "ی كوڕی نۆسه‌دساڵ‌ ژیاوه‌، "هوود " نۆسه‌دو شه‌ستودوو ساڵ‌ ژیاوه‌، كوڕه‌كه‌ی "متوشلخ " نۆسه‌دو شه‌ست ساڵ‌ ژیاوه‌، "نووح "ی كوڕی هه‌زارو چوارسه‌دو په‌نجا ساڵ‌ ژیاوه‌، "خدر " درێژترین ته‌مه‌نی هه‌بووه‌ كه‌ بریتی بووه‌ له‌ سێهه‌زارو پێنجسه‌د ساڵ‌.. هه‌موو ئه‌وانه‌ تا دوا ساتی ژیانیان تۆزقاڵێ له‌ خواناسی بێئاگا نه‌بوونه‌.
عه‌ڕه‌ب ته‌مه‌نێك به‌ ته‌مه‌ن نازانن ئه‌گه‌ر نه‌گات به‌ سه‌دوبیست ساڵ‌ به‌ره‌و سه‌ر، بۆیه‌ ئه‌بینین كه‌وا "ئه‌كسه‌می كوڕه‌ی سه‌یفی " كاتێ‌ كه‌ ئیسلام هاتووه‌ ته‌مه‌نی سێسه‌د ساڵ‌ بووه‌.. هه‌روه‌ها "له‌بید " كه‌ ئیسلام هاتووه‌ ته‌مه‌نی سه‌دوبیست ساڵ‌ بووه‌.. هه‌روه‌ها "دوره‌یدی كوڕه‌ی سه‌ممه‌ " كه‌ ئیسلام هاتووه‌ ته‌مه‌نی سه‌دو حه‌فتا ساڵ‌ بووه‌و برۆكانی كه‌وتبوونه‌ سه‌ر چاوه‌كانی و مسوڵمانیش نه‌بووه‌.. "عه‌ده‌ی كوڕی حاته‌می تائیی " و "زوهه‌یری كوڕی جه‌ناده‌ " ته‌مه‌نییان سه‌دو یست ساڵ‌ بووه‌ كه‌ ئیسلام هاتووه‌، "زولئه‌سابیعی عه‌زه‌ری " ته‌مه‌نی دووسه‌دو بیست ساڵ‌ بووه‌..
هه‌موو ئه‌وانه‌ كاتێ‌ كه‌ ئیسلام هاتووه‌ به‌رده‌وام له‌ شوون و تاقه‌تی خۆیان بوونه‌و به‌ چه‌رمه‌سه‌رییه‌كانی ژیان پشتیان كوڕ نه‌بۆته‌وه‌و هه‌ركه‌س بۆ به‌رنامه‌ی خۆی له‌و په‌ڕی چاڵاك و جمووجووڵی دابووه‌. بۆیه‌ هه‌ر ئه‌ونه‌فامانه‌ی سه‌رده‌می نه‌فامی كه‌ هاتوونه‌ته‌ نێو ئیسلامیش له‌ پیرییش دانه‌كه‌ساون به‌رده‌وام تا مردن بۆ خزمه‌تكردنی ئه‌م دینه‌و ده‌ستگیربوونی خێرو به‌ره‌كه‌ته‌كانی ئیسلام هه‌ر خۆیان به‌ گه‌نجی بینیوه‌و به‌ ناڕه‌حه‌تییه‌كان و په‌رچه‌كانی به‌رده‌م ئیسلامێتێ تۆزقاڵی نه‌سڵه‌مینه‌ته‌وه‌!
ئه‌وه‌تا هاوه‌ڵی به‌ڕێزی پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) "ئه‌بوو ئه‌ییوبی ئه‌نساڕی " (خوا لێی ڕازی بێت) تا دوا ته‌مه‌نی له‌ هیچ غه‌زایه‌ك دوا نه‌كه‌وتووه‌، له‌ دوای پێغه‌مبه‌ریش (صلى الله عليه وسلم) به‌رده‌وام له‌ ده‌می پیریشیدا هه‌میشه‌ خه‌ریكی جیهادو تێكۆشان بووه‌، تا له‌ شه‌ڕی قوسته‌نتینییه‌ له‌ ساڵی 52ی كۆچی وه‌فات ده‌كات.
ڕۆژێ‌ نه‌خۆش ئه‌كه‌وێت، سه‌ركرده‌ی سوپای مسوڵمانان كه‌ "یه‌زیدی كوڕی موعاویه‌ " بوو ده‌چێت سه‌ری لێ ئه‌دات و پێ ئه‌ڵێت: چیت ئه‌وێ‌ بۆت بكه‌م؟ ئه‌ویش ئه‌ڵێت: ئه‌گه‌ر مردم هه‌ڵمگرن و له‌ نێوخاكی دوژمنان مه‌منێژن، ئه‌گه‌ر هه‌ر بۆشتان نه‌لوا ئه‌وه‌ قه‌یناكات..!
"واقیدی " (به‌ڕه‌حمه‌ت بێت) ئه‌ڵێت: "ئه‌بوو ئه‌ییوب " له‌ ساڵی 52ی كۆچی له‌ خاكی ڕۆمه‌كان ئه‌مرێت، وه‌ گۆڕه‌كه‌شی تا ئێستا له‌وێیه‌، هه‌ندێك ده‌ڵێن ئه‌و ئێستا له‌ ته‌ك شووره‌یه‌كی قوسته‌نتینییه‌ نێژراوه‌، و خه‌ڵكی كردوویانه‌ به‌ مه‌زارو سه‌ردانی ئه‌كه‌ن!!

هه‌روه‌ها "موسای كوڕی نه‌سیڕ " (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) كه‌ فه‌تحی ئه‌نده‌لوسی كردو خزمه‌تكاری "تاریقی كوڕی زیاد " بوو.. مێژوو بۆمان باس ئه‌كات كه‌وا "موسای كوڕی نه‌سیڕ " پیاوێكی به‌ساڵاچوو بوو، له‌ هیچ شه‌ڕێكدا ئاڵای له‌ده‌ست نه‌كه‌وتووه‌، وه‌ له‌ هیچ شه‌ڕێكیش شكستی نه‌هێناوه‌.. ئه‌و كاته‌ی كه‌ سه‌رپه‌رشتی فه‌تحی ئه‌نده‌لوسی ده‌كرد ته‌واو پیر ببوو!! تا له‌ ساڵی نه‌وه‌دونۆی كۆچی له‌ مه‌دینه‌ له‌ ته‌مه‌نی هه‌شتا ساڵی كۆچی دوایی ده‌كات.
هه‌تا له‌و سه‌ره‌ده‌مه‌ی ئێستاشماندا دینداران و كه‌ڵه‌پیاوانی ئیسلامی، ئه‌وانه‌ی به‌ چه‌قچه‌قه‌ی ڕۆژگار هه‌ستیان به‌ ناڵه‌و ژانه‌ پشت نه‌كردووه‌، دیسان وه‌ك پێشینانیان له‌ ده‌می پیرییشدا هه‌میشه‌ ئه‌سپی دینداریان تاوداوه‌!!
له‌وانه‌:
"ئه‌بولقاسمی به‌غه‌وی " له‌ ته‌مه‌نی سه‌دوسی ساڵی و مانگێكدا كۆچی دوایی ده‌كات! زانایه‌كی پایه‌به‌رز و زانستخوازێكی بلیمه‌ت بوو، به‌رده‌وام له‌ خزمه‌تی زانستی شه‌رعی دابوو تا ئه‌و ڕۆژه‌ی كه‌ وه‌فاتی كرد.

"عه‌تائی كوڕی ڕه‌باح " (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) كه‌ موفتی حه‌ڕه‌می مه‌ككی بوو، نه‌وه‌د ساڵ‌ ژیا، كه‌چی كاتێ‌ كه‌ پیر ببوو و قاچه‌كانیشی كه‌وتبوونه‌ له‌رزه‌ هێشتا له‌ یه‌ك ڕكات نوێژا سه‌د ئایه‌تی له‌ سووڕه‌تی به‌قه‌ڕه‌ ده‌خوێنده‌وه‌!! به‌ بێ‌ ئه‌وه‌ی بوه‌ستێ‌ و تێكگیرببێ‌ و قاچی بجووڵێنێت!! به‌ڕاستی ئه‌و پێشه‌نگ و زانا پایه‌به‌رزانه‌ هه‌میشه‌ كرده‌وه‌یان له‌گه‌ڵ‌ ململانێكانی ژیان به‌ دینی خوا نوێ‌ ئه‌كرده‌وه‌..!!
هه‌روه‌ها "شێخولئیسلام قازی ئه‌بوو ته‌ییبی ته‌به‌ڕی " (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت)، ته‌مه‌نی گه‌یشتبوو به‌ سه‌د ساڵ‌، كه‌چی وه‌ك "ئه‌بوو ئیسحاقی شیرازی " له‌ كتێبی (الطبقات) باس ئه‌كات و ده‌ڵێت: شێخ و مامۆستامان "قازی ئه‌بوو ته‌ییب " له‌ ته‌مه‌نی سه‌دو شه‌ست ساڵی وه‌فاتی فه‌رمووه‌، كه‌چی ئه‌قڵی له‌ده‌ست نه‌داو و تێگه‌یشتنه‌كانی لێ ئاڵۆز نه‌بوو، له‌گه‌ڵ‌ فوقه‌هایان فه‌توای ئه‌دا و هه‌ڵه‌كانی لێ ئه‌گرتن.. به‌رده‌وام له‌ خزمه‌ت زانستی شه‌رعی دا بوو تاكوو وه‌فاتی فه‌رموو.

قازی "ئیبنووبه‌كرانی شامی " ئه‌ڵێت: ڕۆژێك پێمگوت: به‌خوا شێخمان پیر بووه‌، ده‌ست و لاشه‌كانی ماندوو بوون! ئه‌ویش ئه‌ڵێت: به‌وخوایه‌ له‌ ته‌واوی ژیانمدا هیچ كارێكی ناڕه‌وام پێ نه‌كردوون!!

كه‌ڵه‌ جوامێرێكی تر له‌ جوامێره‌كانی ئیسلام؛ "شێح ئه‌مین حوسه‌ینی " بوو ، هه‌ر له‌ منداڵییه‌وه‌ له‌ دژی داگیركارانی به‌ریتانی وه‌ستاوه‌ته‌وه‌، به‌رده‌وام پێشه‌وایه‌تی بزووتنه‌وه‌ی ئیسلاحی و جیهادكردن له‌ پێناو خوادابووه‌ ، هاوكار بووه‌ له‌گه‌ڵ‌ بزووتنه‌وه‌كه‌ی "شێخ عیززه‌دین ئه‌لقه‌سسام " و پشتگیری كردوون و جیهادی له‌گه‌ڵ‌ كردوون، هه‌روه‌ك پشتگیری له‌ سوپای جیهادی پیرۆز به‌ سه‌ركردایه‌تی "عه‌بدولقادر حوسه‌ینی " كردووه‌.
له‌ دواییا ده‌سته‌ی باڵای عه‌ڕه‌بی و حكوومه‌تی گشتی فه‌له‌ستینی پێكهێناوه‌، به‌ریتانییه‌كان له‌ فه‌له‌ستین ده‌ریان كردووه‌، تا له‌ قه‌ته‌ڕ گیرساوه‌ته‌وه‌.. كه‌چی له‌گه‌ڵ‌ ئه‌و هه‌موو خه‌م و ناسۆره‌، بێوره‌یی پێوه‌ دیار نه‌بووه‌ تا ڕۆژی وه‌فاتكردنیشی به‌رده‌وام بۆ خزمه‌ت كردنی ئایینی ئیسلام و مه‌شخه‌ڵه‌كانی ئه‌و ئیسلامه‌ له‌كارو چاڵاكی دابووه‌.. كاتێ‌ كه‌ وه‌فات ده‌كات، حكوومه‌تی زایۆنی ڕه‌تی داكاته‌وه‌ كه‌ ته‌رمه‌كه‌ی بۆ فه‌له‌ستین بگه‌ڕێننه‌وه‌، چون ئه‌و وه‌سیه‌تی كردبوو كه‌ له‌ قودس ئه‌سپه‌رده‌ی خاكی بكه‌ن.
كاتێ‌ كه‌ وه‌فات ده‌كات، ڕۆژنامه‌ی تایمزی له‌نده‌نی له‌ دوای مردنی به‌ مانشێتێكی گه‌وره‌ نووسیبووی (دوژمنی زایۆنی و ئیمبراتۆرییه‌تی به‌ریتانی مرد)!! خوا لێخۆش بێت له‌ ته‌مه‌نی شه‌ست ساڵی كۆچی دوایی كرد، له‌ ته‌واوی ئه‌م هه‌موو ساڵه‌ دانه‌نیشت و سستی نه‌نواندن تا وه‌فاتیشی كرد چه‌كی دانه‌نا؟!!

یاخود شێره‌ پیاوێكی وه‌ك "عومه‌ر ئه‌لموختار " مه‌شخه‌ڵه‌ی قاره‌مانێتی و شۆڕشی ئازادیخوازی بوو له‌ جیهان، كه‌ تا دوا هه‌ناسه‌ی ژیانی له‌ ته‌مه‌نی هه‌فتا ساڵیداو سه‌ر و ڕیشی سپی و تۆزاوی و ده‌ست و قاچه‌ ماندو نه‌ناسه‌كانی له‌و ده‌به‌رێك ڕاچووه‌ جیهاده‌ پڕشكۆكه‌ی لیبیا ساته‌ وه‌ختێ‌ نه‌وێستاوه‌و له‌گه‌رمی شه‌ڕو ده‌سته‌یه‌خه‌ی داگیركارانی ئیتاڵی خاوی نه‌كرده‌وه‌.. دواهه‌مین وشه‌ی به‌رامبه‌ر به‌ سێداره‌ی ئیتالییه‌ داگیركه‌رو سته‌مكاره‌كان ئه‌مه‌ بوو ده‌یگوت: "نحن على الحق اما ننتصر او نموت" ئیمه‌ خاوه‌ن هه‌قین، ئێوه‌ش داگیر كه‌ر یان له‌ پێناو ئه‌و هه‌قه‌دا هه‌موومان ده‌مرین یان سه‌رده‌كه‌وین.. له‌دادگای سه‌ربازی ئیتاڵییه‌كان كاتێ‌ كه‌ بڕیاری له‌ سێداره‌دانیان بۆ خوێنده‌وه‌ ڕایگه‌یاند كه‌ ته‌مه‌نی من له‌ ته‌مه‌نی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ سێداره‌م ئه‌ده‌ن هه‌میشه‌ به‌رزتر ئه‌بێت، كاتێ‌ ملم به‌ په‌تی قناره‌وه‌یه‌ هێشتا قاچاكانم له‌ ئێوه‌ی گڕگن بڵندتره‌.. بۆیه‌ له‌ ته‌مه‌نی 70 ساڵی له‌به‌رده‌م جه‌ماوه‌ری سته‌مده‌ی لیبی ئه‌وسادا له‌ سێداره‌ ئه‌درێت..

"شێخ عه‌بدولعه‌زیز بن باز " (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت) ڕٍۆژگاری خۆی ته‌نها به‌ زانستی شه‌رعی و وانه‌ شه‌رعییه‌كان به‌ڕێ كردووه‌، ڕۆژێ‌ قوتابییه‌كی لێی ده‌پرسێت: یا شێخ تۆ گه‌یشتووی به‌م ته‌مه‌نه‌ كه‌چی هه‌ر به‌جموجووڵه‌وه‌ ئه‌تبینین!! كه‌سمان وه‌ك تۆ له‌ گه‌نجه‌كان نه‌بینیوه‌! ئه‌مه‌ هه‌ڵووسڕاوییه‌ت له‌ چییه‌وه‌یه‌؟
لێره‌دا شێخ نایه‌وێ‌ وه‌ڵامی بداته‌وه‌، به‌ڵام دوای داواكارییه‌كی زۆر ئینجا وه‌ده‌نگ دێ‌ و ده‌ڵێت: كوڕی خۆم ئه‌گه‌ر گیانه‌كان له‌كاردابن (به‌ تاعه‌ت و یادی خوا) ئه‌وه‌ بێگومان ئه‌ندامانی تری له‌ش هه‌ست به‌ ماندووێتی ناكه‌ن!!

یان كه‌ڵه‌ زانایه‌كی وه‌ك "شێخی ئه‌ڵبانی " ئه‌بینین له‌ وتنه‌وه‌ی وانه‌ شه‌رعییه‌كان و نووسین و توێژینه‌وه‌و خزمه‌ت كردنی سوننه‌تی پێغه‌مبه‌ر تا ته‌مه‌نی هه‌شتاوهه‌شت ساڵی و وه‌فاتكردنی نه‌وه‌ستاوه‌!
كتێب و نووسراوه‌كانی له‌ ته‌خریجی فه‌رمووده‌كانه‌وه‌ تا ته‌واوی توێژینه‌وه‌كانی گه‌یشتووه‌ به‌ 112 كتێب، هه‌ندێكیان له‌ چه‌ندین جڵده‌وه‌ پێك هاتوون.. ته‌واوی ئه‌و نووسراوانه‌ی به‌ مێشكێكی له‌ كارو تیژه‌وه‌ نووسیون. (ڕه‌حمه‌تی خوای لێ بێت).

"شێخ عه‌لی حه‌سه‌نی قوتابی "، له‌ خولێكی شه‌رعی هۆڵه‌ندادا ڕایگه‌یاند كه‌ شێخی به‌ جێ‌ هیشَتووه‌ زۆر نه‌خۆش بووه‌، وه‌ داوای كردووه‌ كه‌ له‌م خوله‌ كه‌ گه‌ڕایته‌وه‌ وه‌ره‌ با سه‌ر له‌نوێ‌ چاوێ‌ به‌كتێبه‌كانم دا بخشێنینه‌وه‌.. ئه‌م قه‌سه‌ی له‌ ته‌مه‌نی هه‌شتاو هه‌شت ساڵیدا كردبوو، كه‌ تێیدا شێخ وه‌فاتی فه‌رموو بوو. (خوای گه‌وره‌ گۆڕه‌كه‌ی بۆ بكات به‌ نووڕو ڕه‌زامه‌نی خواو به‌هه‌شتی به‌رینی وه‌ده‌ست هێنابێت).

هه‌روه‌ها ئه‌گه‌ر به‌ لاپه‌ڕه‌ی ژیانی كه‌ڵه‌پیاوانی ئیسلامی كوردیشماندا بخشێنین ئه‌وه‌ ئه‌بینین كه‌ ئه‌وان شوێنكه‌وتوانی ئه‌م كه‌ڵه‌ پیاوانه‌ی دوێنێ‌ بوونه‌و به‌هه‌مان ڕێی ئه‌وان بێ‌ ماندوو بوون و پسانه‌وه‌ ڕۆیشتوون و نه‌وێستاوان، له‌وانه‌: "شێخ عوسمان عه‌بدولعه‌زیز " (ڕابه‌ری بززوتنه‌وه‌و ڕابوونی ئیسلامی كوردستان) موفه‌سسیری قورئان و لێكده‌ره‌وه‌ی فه‌رمووده‌كان تۆزقاڵێ پیری‌ و ته‌مه‌ن ڕاینه‌گرتووه‌و به‌رده‌وام تا وه‌فاتكردنی له‌ خزمه‌تی ئه‌م دینه‌دا بووه‌.

شێخی پایه‌به‌رز و ڕه‌وشت پاك و له‌ خوا ترس هه‌میشه‌ ده‌یفه‌رموو: (شه‌رمه‌ بۆ ئینسان كه‌ خوا له‌ سه‌ر گوناهه‌وه‌ بیبینێت!!)
زانست و زانیاری شێخ هه‌نده‌ بڕی ئه‌كرد تا زۆر جاران زانایانی سه‌رده‌می خۆی ئیشكالیان له‌ باسێكا هه‌بووایه‌ بۆ لای ئه‌و ده‌گه‌ڕانه‌وه‌، ده‌گێڕنه‌وه‌ كه‌ مامۆستایه‌ك له‌ مه‌سه‌له‌یه‌كی زانستیدا له‌ ئێران ئیشكالی بۆ په‌یا ئه‌بێت، نه‌یئه‌زانی كه‌ چۆن چاره‌سه‌ری بۆ بدۆزێته‌وه‌، ئه‌ڵێت كاتێ‌ بۆ سه‌ردانی نه‌خۆشی له‌گه‌ڵ‌ چه‌ند زانایه‌ك ئه‌چنه‌ خزمه‌ت شێخ عوسمان، له‌وێ‌ مه‌سه‌له‌كه‌ی ئه‌خه‌نه‌ به‌رده‌م، كه‌چی ئه‌و زۆر به‌ئاسان وه‌ڵامه‌كه‌یان ئه‌خاته‌ ده‌ست!!!

شێخی پایه‌به‌رز شێخ "عوسمان عه‌بدولعه‌زیز " خاوه‌نی هه‌موو شه‌و شه‌ونێژی به‌رده‌وام بووه‌، هه‌تا وه‌فاتی فه‌رموو چه‌كی شانی بۆ به‌رگری كردن له‌ ئیسلام و پیرۆزییه‌كانی ئیسلامی دانه‌نا.. خاوه‌نی ته‌فسیری قورئان و لێكدانه‌وه‌ی فه‌رمووده‌كانی بوخاری بوو.. خوا لێخۆش بێت له‌ ته‌مه‌نی حه‌فتاو حه‌فت ساڵیدا له‌ ته‌مه‌نی پڕ به‌ره‌كه‌تی له‌ زانستی شه‌رعی له‌ شاری دیمه‌شق كۆچی دوایی ده‌كات.

قوتابییه‌ زیته‌ڵه‌كه‌ی مامۆستا عوسمان، كه‌ مامۆستای پایه‌به‌رز "مامۆستا ئه‌حمه‌د كاكه‌ مه‌حموود " بوو، ئه‌ویش له‌سه‌ر هه‌مان ڕچه‌ی مامۆستاكه‌ی بوو ساتێك قه‌ڵه‌م و چه‌كی له‌ده‌ست نه‌كه‌وت، قه‌ڵه‌می بۆ به‌رگری كردن له‌ ئایین و ڕوونكردنه‌وه‌ زانسته‌ شه‌رعییه‌كان و كۆمه‌ڵایه‌تییه‌كان سیاسه‌سه‌ته‌كان دوایین جار له‌ نووسینی ته‌فسیر قوڕئان به‌كار هێنا، چه‌كیشی له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌موو پیلانه‌ ناوه‌خۆو ده‌ره‌كییه‌ی كو له‌ ئارادابوو دانه‌ناو تا وه‌فاتیشی فه‌رموو له‌ ڕێزی موجاهیدانی بزووتنه‌وه‌ی ئیسلامی ده‌ست به‌چه‌ك و به‌ قه‌ڵه‌م بوو.. دوایین كۆششی نوسینی ته‌فسیرێكی قورئان بوو به‌ ناوی (ته‌فسیری ڕامان) كه‌ له‌ پێش به‌ چاپ گه‌یاندنی له‌ ته‌مه‌نی 57 ساڵی به‌ نه‌خۆشی كۆچی دوایی ده‌كات..
زۆرن له‌و نموونه‌ شكۆدارانه‌ی كه‌ڵه‌پیاوانی ئیسلام كه‌ تا مردن نه‌سره‌وتن و له‌ ده‌می پیریدا زیاتر بۆ ئه‌م دینه‌ به‌گوڕترو گه‌رمتر بوونه‌.. تا بۆ ئێمه‌ی تاوانبار خه‌رمانیان هه‌نده‌ به‌ره‌كه‌ت بێت تا تاسه‌و تینوێتی ڕۆژگارمان له‌ خوێندنه‌وه‌ی ژیانی ئه‌و كه‌ڵه‌ پیاوانه‌ پێ بشكێنین و بیانكه‌ین به‌ مه‌شخه‌ڵی مه‌ردو نه‌ناسی و تێكۆشانی به‌رده‌وام.



هيَمن عبدالعزيز

 
به خته وه رى

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

73

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

راپۆرتی فیزیا


گازی ئۆزۆن که‌ ڕێژه‌ی له‌‌% 90 له‌ چینی ستراتۆسفێردایه‌ که‌ (12 _50) کم له‌ ڕووی زه‌وی یه‌وه به‌رزه‌و له‌%10 ی ده‌که‌وێته‌ چینی ترۆپۆسفێر که‌نزیکه ( 10 -12 ) کم له‌ ڕووی زه‌وی یه‌وه‌به‌رزه.
ئۆزۆن فۆرمێکی تایبه‌ته‌ له‌ئۆکسجین ، هه‌رمۆلیکیولێکی ئۆزۆن له‌ سێ ئه‌تۆم ئۆکسجینی به‌ یه‌که‌وه‌ به ستراو پێکهاتووه (03 ).
له‌ژێر کاریگه‌ری تیشکی سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی خۆر و له‌کاتی هه‌وره‌تریشقه‌دا مۆلیکیولی ئۆکسجین دابه‌ش ئه‌بێت بۆ دوو ئه‌تۆم ئه‌مانه‌ش ئاماده‌یی یه‌کگرتنه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ مۆلیکیولێکی ئۆکسجین هه‌یه‌ بۆ پێکهێنانی مۆلیکیولێکی ئۆزۆن وه‌کو له‌ خواره‌وه‌ روونکراوه‌ته‌وه‌:
2 O + 2 O2 -----> 2 O3 گازی ئۆزۆن بۆ پاراستنی بوونه‌وه‌ر به‌ گشتی وڕه‌خساندنی ژیانی مرۆڤ له سه‌ر گۆی زه‌وی وه‌ك مادده‌یه‌کی گرنگ وپێویست زۆر به‌هاداره‌.
کاری گازی ئۆزۆن مژین و نه‌هێشتنی په‌ڕینه‌وه‌ یا گه‌یشتنی تیشکه‌کانی ئولتراڤیولیتی( سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی) تیشکی خۆر، که‌ درێژی شه‌پۆله‌کانیان له‌ نێو( 280_320 ) نانومه‌تره‌ و ووزه‌یه‌کی زۆری تێدایه‌،
بۆ سه‌ر زه‌وی، ئه‌و تیشکانه‌ش ئه‌بنه‌ هۆی فه‌وتان و شێوانی مۆلیکیوله‌ بایۆلۆجیه‌کان وه‌کو خانه‌‌ بۆماوه‌کان و پرۆتین و ئه‌گه‌ری تووشبوونی پێست به‌ نه‌خۆشی شێرپه‌نجه‌ی پێست و لاوازکردنی سیسته‌می به‌رگری و کۆمه‌ڵێ نه‌خۆشی تر، جگه‌ له‌وه‌ی زیانه‌کانی ئه‌م تیشکه‌ جیهانی ڕووه‌ك وئاژه‌ڵیش ده‌گرێته‌وه.
له‌گه‌ڵ ته‌نکبوونه‌وه‌ی چینی ئۆزۆن له‌ ئه‌تمۆسفێردا ده‌رفه‌تی زیاترتێپه‌ڕبوونی تیشکی سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی بۆ سه‌ر زه‌وی زیاتر ده‌بێت وبه‌مه‌ش هه‌ڕه‌شه‌ی زیانه‌کانی بۆ بوونه‌وه‌ر ئاکامی خراپتری لێده‌که‌وێته‌وه‌
له‌ کاتێکدا گازی ئۆزۆن ژیانی زینده‌وه‌ر له‌سه ر گۆی زه‌وی ده‌ڕه‌خسێنێ به‌ بوونی وه‌کو فلته‌رێك بۆ پاڵاوته‌کردنی تیشکی خۆرو مژینی تیشکی سه‌رووی وه‌نه‌وشه‌یی پێش گه‌یشتنی به‌ سه‌رڕووی زه‌وی،
له‌ هه‌مان کاتدا بوونی به‌ ڕێژه‌ی 40 مللگرام بۆ مه‌تر سێجا هه‌ست به‌ بوونی ده‌کرێت وله‌ 400 مللگرام بۆ مه‌تر سێجاله‌ سه‌ر ڕووی زه‌وی کاریگه‌ری بۆ
سه‌ر ته‌ندروستی مرۆڤ هه‌یه‌و مرۆڤ تووشی کێشه‌کانی کۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌دان ده‌کات وه‌کو هه‌ناسه‌ ته‌نگی و کۆکه‌ی وشك و سووتانه‌وه‌ی دیواری ناوه‌وه‌ی کۆئه‌ندامی هه‌ناسه‌دان و فه‌وتانی دارستان و که‌مبوونه‌وه‌ی به‌روبوومی کشتوکاڵی.
له‌هه‌مان کاتدا گازی ئۆزۆن ناڕاسته‌وخۆ به‌شداره‌له‌ گه‌رمبوونی گلۆبالی گۆی زه‌وی و گۆڕانی که‌ش و هه‌وا.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

74

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

هاورێیه‌تی

ژیانی مرۆڤایه‌تی ، ژیانی تاکه‌کانه‌ له‌نێو کۆمه‌ڵگه‌دا، ئه‌م تاکانه‌ له‌ نێو کۆمه‌لدا ده‌بنه‌ هاورێ و ژیان پێکدێنن ، ژیان به‌ هاوڕێیه‌تی پاکه‌وه‌ جوانه‌ ، خاڵێکی گرنگ هه‌یه‌ ئه‌ویش ئایا هاورێیه‌تی تاسه‌رهه‌یه‌؟
به‌لێ هه‌یه‌ ، به‌لام چۆن هه‌یه‌ ؟ ، نه‌خێر نییه‌ ، بۆ نییه‌؟
خۆی له‌خۆیدا هاورێیه‌تی مانای پیرۆزی هه‌یه‌ ، هاورێیه‌تی پاک و راسته‌قینه‌، ده‌بێته‌ هۆی مانه‌وه‌ی ژیانی ئه‌وهاورێیتییه‌ گه‌ر بێتوو بۆ چه‌ندین ساڵیش دابران هه‌بێت ..
به‌لام گه‌ر بێتوو هاورێیه‌تی به‌ دل نه‌بێت به‌لکو سه‌رزاره‌کی بێت ئه‌وا گه‌ر بێتوو هه‌موو کاتێکیش له‌گه‌لتابێت ئه‌وا هاورێیه‌تی نییه‌.
ئێمه‌ی مرۆڤ دروستکراوی خوای گه‌وره‌ین، بۆیه ده‌بێت‌ له‌گه‌ل هه‌ستت به‌ بوونمان له‌ ژیاندا ، مانای هه‌موو ئاوازه‌کانی ژیان بزانین ، یه‌کێ له‌وانه‌ مانای هاورییه‌تی راسته‌قینه‌یه‌.بۆ جێبه‌جێ کردنی ئه‌رکه‌کانی مرۆڤایه‌تیمان

هه‌موومان هاوڕێیه‌تیمان کردوه‌ ، به‌چه‌نده‌ها جۆر هاورێیه‌تی هه‌یه‌:

هاورێیه‌تی دایک و باوک له‌ نێوان رۆله‌کانیاندا
هاورێیه‌تی نێوان خوشک و برا
هاوڕێیه‌تی نێوان کچێک و کورێک
هاورێێه‌تی نێوان کچ و کچ
هاورێیه‌تی نێوان کور و کور.

هاورێیه‌تی به‌ هه‌موو جۆره‌کانییه‌وه‌ ،گرنگ هاورێیه‌تی راسته‌قینه‌ و هاورێیه‌تی پاکه‌، چونکه‌ ژیان به‌ هاورێیه‌تی پاکه‌وه‌ جوانه‌.

هه‌موومان هاوڕێمان هه‌بووه‌ ، هاورێیه‌تیشمان کردوه‌ ، به‌لام گرنگترین قۆناغ بۆمانه‌وه‌ی هاورێیه‌تی پیرۆز ، هاورێیه‌تی سه‌رده‌می منالیه‌.
هاوڕێیه‌تی سه‌رده‌می مناڵی ، خۆشترین ساته‌کانی مرۆڤه‌ ،، خۆی له‌خۆیدا سه‌رده‌می مناڵی ساته‌کانی پره‌ له‌خۆشی دور له‌خه‌م ،، هاورێیه‌تیش له‌وسه‌رده‌مه‌دا دوباره‌ پره‌ له‌خۆشی و دوور له‌خه‌م.
هاورێیه‌تی راسته‌قینه‌ی سه‌رده‌می مناڵی هه‌تا کۆتایی چڕکه‌کانت له‌گه‌لتا ئه‌بێت ، گه‌ر به‌ بینین روخسار و به‌ بیستنی ده‌نگیش نه‌بێت به‌لکو له‌دله‌وه‌ ده‌بێت.
گه‌رهاتوو رۆژێک هاورێیه‌تی راسته‌قینه‌ت کرد ، قه‌ت له‌بیری نه‌که‌یت ، چونکه‌ سه‌رده‌مانێک هاورێی گیانی به‌ گیانی یه‌کتربونه‌ ، ئیشتاش گه‌رهاتوو نه‌تبینیوه‌ و گوێت له‌نه‌بۆوته‌وه‌ ، هه‌وڵبده‌ بگه‌رێی به‌ دوایدا ، چونکه‌ گه‌ر هاورێیه‌تیکه‌ راسته‌قینه‌ بێت ئه‌وا ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه‌ هه‌وڵی گه‌ران ده‌دات به‌ دواتدا.
گه‌ران به‌دوایی هاوڕێ منالیه‌کانتدا ئارامی به‌ده‌رونی خۆت و هاورێکه‌شدا دێت ، چونکه‌ کاتێک تۆ دلت لای ده‌بێت و بیری لێ ده‌که‌یته‌وه‌ ،، ئه‌ویش به‌هان شێوه‌ی تۆیه‌.
له‌بیرکردنی هاورێیان و ئه‌زیزانت ئه‌وه‌نده‌ ئاسان نییه‌ ، هه‌ربۆیه‌ گه‌ر ده‌مێکه‌ له‌ هاوڕێیانت نه‌پرسیوه‌ ، ئێستا بپرسه‌ چونکه‌ ئه‌ویش هه‌مان هه‌ستی بۆت هه‌یه‌ و ئه‌ویش به‌هه‌مان شێوه‌ی تۆ به‌دوای تۆدا ده‌گه‌رێ.
گه‌رهاتوو بۆ جارێکیش بێت دڵی هاورێیه‌کی ئازیزت شکاندبێت ، ئه‌وا له‌ئێستا بیری لێبکه‌ره‌وه‌ ، هه‌وڵبده‌ بیدۆزیته‌وه‌ و بۆ جارێکیش بێت گه‌ردن ئازایی لێبکه‌ .
به‌هه‌مان شێوه‌ی قۆناغی مناڵی ، قۆناغه‌کانی تریش هاورێیه‌تی راسته‌قینه‌ گرنگه‌ . با هه‌موومان هه‌وڵبده‌ین هاوڕێیه‌تی پیرۆز و هاورێیه‌تی پاک و بێگه‌رد بکه‌ینه‌ ملوانکه‌ی ژیانمان.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

75

وه‌ڵام: پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

فه‌رموو ئه‌وه‌ زانیاری له‌سه‌ر سه‌گ

Dog is the common use term that refers to members of the subspecies Canis lupus familiaris (canis, "dog"; lupus, "wolf"; familiaris, "of a household" or "domestic"). The term can also be used to refer to a wider range of related species, such as the members of the genus Canis, or "true dogs", including the wolf, coyote, and jackals; or it can refer to the members of the tribe Canini, which would also include the African wild dog; or it can be used to refer to any member of the family Canidae, which would also include the foxes, bush dog, raccoon dog, and others.[10] Some members of the family have "dog" in their common names, such as the raccoon dog and the African wild dog. A few animals have "dog" in their common names but are not canids, such as the prairie dog.
The English word dog comes from Middle English dogge, from Old English docga, a "powerful dog breed".[11] The term may derive from Proto-Germanic *dukkōn, represented in Old English finger-docce ("finger-muscle").[12] The word also shows the familiar petname diminutive -ga also seen in frogga "frog", picga "pig", stagga "stag", wicga "beetle, worm", among others.[13] Due to the archaic structure of the word, the term dog may ultimately derive from the earliest layer of Proto-Indo-European vocabulary, reflecting the role of the dog as the earliest domesticated animal.[14]
Mbabaram is famous in linguistic circles for a striking coincidence in its vocabulary to English. When linguist R. M. W. Dixon began his study of the language by eliciting a few basic nouns among the first of these was the word for "dog" which coincidentally in Mbabaram is dog. The Mbabaram word for "dog" really is pronounced almost identically to the English word (compare true cognates such as Yidiny gudaga, Dyirbal guda, Djabugay gurraa and Guugu Yimidhirr gudaa, for example). The similarity is a complete coincidence: there is no discernible relationship between English and Mbabaram. This and other false cognates are often cited as a caution against deciding that languages are related based on a small number of comparisons.
In 14th-century England, hound (from Old English: hund) was the general word for all domestic canines, and dog referred to a subtype of hound, a group including the mastiff. It is believed this "dog" type of "hound" was so common it eventually became the prototype of the category “hound”.[15] By the 16th century, dog had become the general word, and hound had begun to refer only to types used for hunting.[16] Hound, cognate to German Hund, Dutch hond, common Scandinavian hund, and Icelandic hundur, is ultimately derived from the Proto-Indo-European *kwon- "dog", found in Welsh ci (plural cwn), Latin canis, Greek kýōn, Lithuanian šuõ.[17]
In breeding circles, a male canine is referred to as a dog, while a female is called a bitch (Middle English bicche, from Old English bicce, ultimately from Old Norse bikkja). A group of offspring is a litter. The father of a litter is called the sire, and the mother is called the dam. Offspring are, in general, called pups or puppies, from French poupée, until they are about a year old. The process of birth is whelping, from the Old English word hwelp (cf. German Welpe, Dutch welp, Swedish valpa, Icelandic hvelpur).[18]

ئه‌وش یه‌كیكیتر

Lions

By Kalvin
Lions are mammals. Mammals have fur or hair and drink milk from their mother.

Lions run 35 to 56.6 mile per hour. When a lion is running it can run through a plain with out being seen. When a lion is born it is camouflaged. The height of a full grown lion is 6 feet tall on their hind legs and a female is 1 foot shorter then a male. A lion's tail is 3 feet long. A lion can open it's mouth 11 inches wide. A full grown lion weighs 450 to 500 pounds. A lion's fur is yellow and black or yellow and brown. Lions don't like light or music.

Lions live in deserts, grasslands, dens and forests in Africa. Lions stay in Africa for two months and leave to a warmer place. 2,000 years ago lions were found in Europe.

Lions are related to cheetahs, saber tooth tiger, Siberian tiger, domestic cats,and the lynx. The lion stays in a pack of 8 or 12. Cubs weigh 100 pounds at age 2. At age 4 a lion is as big as an adult. Lion hunt on plateaus.

Lions eat fish, people, buffalo, antelope, willderbeast, zebras, and wart hogs. Then they drag them to a water hole and eat them. Lions hunt at night.

The cub must chase to defend themselves. Lions have 2 layers of fur. Lions choke their predators with their claws. The lion's teeth are two and a half inches long.

Lions are helpful because they eat animals. If they didn't they'd die. Some types of lion are endangered. I think no one in the world should kill endangered lions.

https://fbcdn-sphotos-a-a.akamaihd.net/hphotos-ak-xpa1/t1.0-9/1948229_222555224617960_362770604_n.jpg


" جیاوازی تۆ و جگه‌ره‌کانم ته‌نها ئه‌وه‌یه که تۆ شیرین و جگه‌ره‌کان تاڵن ... ئه‌گینا هه‌ردوکتان ورده ورده ئه‌مکوژن "
" ژیان چیرۆكێكه‌ ته‌نها سه‌ره‌تاكه‌ی شیرینه‌ ، كه‌ له‌دایك بوونه‌ "
" له‌دایک بوم بۆ مردن "


http://www.cheesebuerger.de/images/midi/set/a029.gif


بگه‌رێوه‌ نه‌ک بۆ هه‌میشه‌....ته‌نها....یادگیاریه‌کان له‌گه‌ڵ خۆو به‌ره‌و ملت بشکێنه‌


https://scontent-b-fra.xx.fbcdn.net/hphotos-xpf1/v/t1.0-9/10613095_1460413300905037_2528881625926413898_n.jpg?oh=dfe7c841d2dd5d5463af3c9cb06e469a&oe=547DB2E6


خواتان لەگەڵ هاورێیانم .

په‌یام [ 61 بۆ 75 له‌ 138 ]

یانه‌ی گوڵی سوور » داواكاری ئه‌نـــدامان » پێش داواكردنی راپۆرت و ان شاء سه‌یرێكی ئێره‌ بكه‌

ژماره‌ی سه‌ردانی یانه‌ له‌ ڕێكه‌وتی 14-4-2013 تاك و ئه‌م خوله‌كه‌ :
هۆستگه‌ بۆ كڕێن و تۆمار كردنی دۆمه‌ین، كڕینی شوێن بۆ ماڵپه‌ڕ، وێب داڕشتن  زانستپه‌روه‌رانی كورد  زانستپه‌روه‌رانی كورد  VB be Kurdi  پرۆژه‌ی ئوبونتو به‌ كوردی سۆرانی  زانستپه‌روه‌رانی كورد


سوپاس بۆ به‌ڕێزان : ئاسۆ یاسین & هه‌نگاو هه‌ولێری

دواین 10 بابەت
 سلاو من ئه ندامه كي تازه هيوا دارم به هاوري خوتان قبولم بكه ن| ئەرێ کەس ئەو گیان دارە دەناسێ ....| یەکەمین رۆژی بارانت بیردێ؟| ئه‌م وتانه‌ له‌ کتیبی : رامانێک له‌ وته‌کانی د.علی شه‌رحه‌تی| کاتێک یوسف لە لایەن براکانییەوە دەخرایە نێو بیرە ئاوەکە| slaw hawreyan tkaya yarmaty| زانيارى كرنك هاوريان| نه گورا وم و ناشگورێم ...... !!| سلاو من ئه ندامي نوم| برسياريكم هةية|